ព័ត៌មានថ្មីៗប្រចាំថ្ងៃ:
កាលពីថ្ងៃទី០៥ កុម្ភៈ ព្រឹកមិញនេះ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជា បាន អញ្ជើញជាអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្នុងពិធីប្រគល់សញ្ញាប័ត្រ ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និង ថ្នាក់ បណ្ឌិតដល់និស្សិតនៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង សរុបចំនួន ៤,៩០១នាក់ នៅសាលពិព ណ័កោះពេជ្រ រាជធានីភ្នំពេញ។

សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានកោតសរសើរ សាស្ត្រាចារ្យ និងថ្នាក់ដឹកនាំនៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង និងបណ្ដាសាកលវិទ្យាល័យផ្សេងៗ ជាពិសេសក្រសួងអប់រយុវជន និងកីឡា ដែលតែងតែបានខិតខំ ខ្លាំង ក្លាក្នុងការលើកស្ទួយការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សប្រកបដោយសមត្ថភាព គុណភាព និងប្រសិទ្ធភាព ទៅ អនាគត។

សម្តេចតេជោ បានអំពាវនាវអោយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ឋ ជាពិសេសក្រសួងអប់រំត្រូវបន្តជំរុញកំណែទម្រង់ វិស័យ អប់រំដើម្បីធ្វើអោយសមត្ថភាពសិស្សនិស្សិតកាន់តែមានគុណភាពល្អប្រសើរ ដើម្បីចូលរួមស្ថាបនា និងការ អភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ។ ទន្ទឹមនិងនោះ សម្ដេចតេជោ បានរំឭកអោយក្រសួងមន្ទីរយកចិត្តទុកដាក់អំពី សេវា តម្រូវការចាំបាច់ និង សេវាសំណូមពរ ដែលត្រូវតែអនុវត្តិន៍អោយមានប្រសិទ្ឋិភាព ខ្ពស់ជូនដល់ប្រជាពល
រដ្ឋ។ 

ក្រសួងនិងមន្ទីរទាំងអស់ត្រូវពិនិត្យអោយបានច្បាស់ថាអ្វីទៅជាសេវាតម្រូវការ ចាំបាច់ទាំងនោះ? សម្តេចតេជោ ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ការសម្រេចបន្ឋូរបន្ថយតម្លៃសេវាមួយចំនួនជួយដល់ពលរដ្ឋ រួមទាំងមិនតម្រូវអោយបង់ថ្លៃធ្វើប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូកម្លាំង125 CC ចុះក្រោម មិនអោយបង់ថ្លៃក្នុង ការផ្ទេរ កម្មសិទ្ឋិអចលនៈទ្រព្យពីជីដូនជីតាទៅចៅ ពីឪពុកម្តាយទៅកូន ពីប្រពន្ឋទៅប្តីឬពីប្តីទៅប្រពន្ឋ មិនអោយ បង់លុយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវវេងស្រេង និងផ្លូវជាតិលេខ៤ គឺបានជួយសម្រាលការ ចំណាយរបស់ ពលរដ្ឋ បានមួយកម្រិតធំ ហើយក៏គ្មានប៉ះពាល់ធំដុំអ្វីដល់ដំណើរការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលឡើយ។ ដូច្នេះអ្វីៗ ដែលអាច ដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋបាន គឺសម្តេចតេជោនឹងបន្តជួយប្រជាពលរដ្ឋជានិច្ច។


នៅក្នុងឱកាសនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិនខាងមុខនេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវអោយ ប្រជា ពលរដ្ឋទាំងអស់មានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះឧប្បទ្ទវហេ តុផ្សេងៗដូចជាគ្រោះអគ្គីភ័យ និងគ្រោះ ថ្នាក់ ចរាចរណ៍ជាដើម។ មុននឹងបញ្ចប់កម្មវិធី សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានអញ្ជើញផ្ដល់កិត្តិយស ប្រ គល់ សញ្ញាប័ត្រ ដល់និស្សិតជ័យលាភីទាំងអស់ប្រកបដោយបរិយាកាសរីករាយ ព្រមទាំងបាន ថតរូប អនុស្សាវរីយ៍ ជាមួយនិស្សិតទាំងអស់ក្នុងភាពស្និទ្ឋស្នាល បំផុត៕
ប្រភពពី http://www.samdechhunsen.gov.kh

 
លោក​សាយ ហាក់ អគ្គលេខាធិការគណបក្ស​ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច​។
មិនដូចការគ្រោងទុកនោះទេ នៅរសៀលថ្ងៃទី៤កុម្ភៈនេះ សម្តេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឬទ្ធិ មិនបានចេញ មុខ​មក​ធ្វើសន្និសីទកាសែតបំភ្លឺពីការចាកចេញរបស់លោកញឹកប៊ុនឆៃនោះឡើយប៉ុន្តែប្រធានបក្សរាជានិយម​រូប​នេះ បានចាត់តាំងលោក សាយ ហាក់ អគ្គលេខាធិការមកស្រាយបំភ្លឺមុខអ្នកសារព័ត៌មានវិញ។ ក្នុងសន្និសីទ​កាសែតនៅស្នាក់ការគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចលោកសាយហាក់បានប្រកាសការ​ពារនិមិត្តសញ្ញា​គណ​បក្​ស​ចា​ស់ មិនឲ្យលោកញឹក ប៊ុនឆៃ យកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់គណបក្សថ្មីរបស់ខ្លួនជាដាច់ខាត។ ក្រៅពី​នោះ​មន្ត្រីរូប​នេះបានអះអាងថាគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចមិនបានបែកបាក់ទេបែកបាក់តែបុគ្គលមួយចំនួន ប៉ុណ្ណោះ ។

ប្រធានគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច គិតថា ការចាកចេញទៅបង្កើតគណបក្សថ្មីរបស់លោកញឹក ប៊ុនឆៃ គឺជារឿងធម្មតា។ នេះគឺជាការលើកឡើងរបស់លោកសាយ ហាក់ អគ្គលេខាធិការ ប្រតិបត្តិគណ បក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ក្នុងសន្និសីទកាសែត បន្ទាប់ពីការប្រកាស ដើរចេញពីបក្សរបស់លោកញឹក ប៊ុនឆៃ។ តែទោះធម្មតាក៏ដោយចុះ គណបក្សរាជានិយមមួយនេះ នឹងការពារដាច់ខាតនូវនិមិត្តសញ្ញារបស់ខ្លួន មានដូចជាស្លាកសញ្ញា វិមានឯករាជ្យ និងអក្សរកាត់ មិនឲ្យគណបក្សថ្មីរបស់លោកញឹក ប៊ុនឆៃ យក ទៅ ប្រើប្រាស់ជាដាច់ខាត។ សូមរម្លឹកថា លោកញឹក ប៊ុនឆៃ បានប្រកាសទាមទា រយក អត្តសញ្ញាណ គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចចាស់ ទៅដំណើរការជាមួយគណបក្សថ្មី ឈ្មោះ រួបរួមជាតិ។

ទោះសព្វថ្ងៃហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច មិនប្រើ logo វិមានឯករាជ្យ ក្នុងស្លាកសញ្ញាបក្ស ប៉ុន្តែលោកសាយ ហាក់ បានបញ្ជាក់ថា ក្រសួងមហាផ្ទៃ បានសម្រេចទទួលស្គាល់រួចហើយ នូវកំណត់ហេតុ និងសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់សមាជគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច កាលពីថ្ងៃទី ១២មិនា ឆ្នាំ ២០១៥ ថានិមិត្តសញ្ញាវិមានឯករាជ្យ និងអក្សរកាត់នៃ រណសិរ្ស រួបរួមជាតិ ដើម្បីកម្ពុជា ឯករាជ្យ អព្យាក្រិត សន្តិ និងសហប្រត្តិបត្តិ (រ.រ.ជ.ក.ឯ.អ.ស.ស) ជាចំណែកមួយនៃប្រវត្តិកំណើតរបស់គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ហើយមិនអនុញ្ញតិឲ្យក្រុមណា ឬគណបក្សណាមួយយកទៅប្រើប្រាស់ ឬកែសម្រួល បានឡើយ។

តាមលោកសាយ ហាក់ ប្រសិនបើលោកញឹក ប៊ុនឆៃ នៅតែទាមទារចង់បាន ហើយធ្វើឲ្យខូចខាតអ្វីនោះ បក្ស នឹងចាត់វិធានតាមផ្លូវច្បាប់ ប្តឹងបកទៅលោកញឹក ប៊ុនឆៃវិញ។ ក្រៅពីការប្រកាសការពារនិមិត្ តសញ្ញា របស់បក្សហើយ តំណាងឲ្យសម្តេចក្រុមព្រះ លោកសាយ ហាក់ បានបញ្ជាក់ថា គណបក្សហ្វ៊ុន ស៊ិនប៉ិច នឹង បញ្ចប់តួនាទីលោកញឹក ប៊ុនឆៃ រួមទាំងមន្ត្រីមួយចំនួនដែ លទៅតាមលោកញឹក ប៊ុនឆៃ បង្កើត

គណបក្សនយោបាយថ្មី ក្នុងពេលឆាប់ៗ។
អគ្គលេខាធិការរូពនេះ បានបញ្ជាក់ទៀតថា គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច មិនដែលស្តាយស្រ ណោះនូវការចាកចេញរបស់លោកញឹក ប៊ុនឆៃ ឡើយ ទោះបីប្រធានបក្សមិនដែលមានគំនិត បណ្តេញនរណាចេញពីបក្ស ក៏ដោយ។ លោកសាយ ហាក់ ថែមទាំងបានឌឺដាក់គណបក្សថ្មីរបស់លោកញឹក ប៊ុនឆៃ ទៀតថា គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច គ្មានក្តីបារម្ភខ្លាចចាញ់ឆ្នោតបក្សថ្មីនោះទេ ព្រោះកាលពេល ដែលលោកញឹក ប៊ុនឆៃ នៅក្នុងគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ដោយគ្មានវត្តមានសម្តេចក្រុមព្រះ គឺហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច បានត្រឹម ០អាសនៈ។ ប៉ុន្តែពេលសម្តេចក្រុមព្រះដឹកនាំ កាលពីមុន ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ទទួលបាន ២៦អាសនៈ។

សូមរំលឹកថា ក្រោយបង្រួបបង្រួមអស់ជារយៈពេលជាងមួយឆ្នាំ តាំងពី២០១៥ ក្រុមរបស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ និងក្រុមសម្តេចក្រុមព្រះ បានផ្ទុះជម្លោះផ្ទៃក្នុងយ៉ាងស្រួចស្រាវ ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ។ ជាជម្លោះដែលលោក ញឹក ប៊ុនឆៃ បានអះអាងថា សម្តេចក្រុមព្រះ តែងតែធ្វើការគាបសង្កត់មកលើក្រុមរបស់លោក និងរុះរើរចនាសម្ព័ន្ធគណបក្សចាស់ដែលធ្វើឱ្យសមាជិកមួយចំនួនធំមិនសប្បាយចិត្ត។ ប៉ុន្តែខាងសម្តេចក្រុមព្រះ អះអាងថា តែងតែធ្វើការតាមគោលការណ៍ ហើយផ្តល់តំណែង និងគោរពលោកញឹក ប៊ុនឆៃជានិច្ច៕
កម្មករ​​​កំពុង​​ធ្វើការ​​ក្នុង​​ការដ្ឋានបូមប្រេងឆៅ ចេញ​ពី​ក្នុងដី

រុស្ស៊ី​ដែល​ដើម​សប្តាហ៏​នេះ បាន​ចាប់​ផ្តើមពិគ្រោះ​ជាមួយ​វេណេស៊ុយអេឡា ដើម្បី​បន្ថយ​ជាយថាហេតុ ការ​ផ្តល់​ប្រេង​ទៅលើទីផ្សារ​ដោយសម្រប​យោបល់​ជាមួយ​បណ្តា​ប្រទេស​ដែល​លក់​ឥន្ធនៈ​នេះ​ក្នុង​ខែ​មករា​កន្លង​ទៅ​គឺ​ចេះ​ផលិត​បាន”មាសខ្មៅ”នេះ ក្នុង​បរិមាណ​ច្រើន​ពុំ​ធ្លាប់​មាន ​តួលេខ​នេះ ចែង​ដោយ ស្ថិតិ​រដ្ឋរុស្ស៊ី​ចេញ​ផ្សាយ​ថ្ងៃ​អង្គារ​ម្សិលមិញ។

 តាម​ដែល​ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន​រុស្ស៊ី​ផ្សាយ​ដោយ​យោងទៅ​លើ​ស្ថាប័ន​ខាងមុខ​ព្រួញ​នេះ បណ្តា​ក្រុមហ៊ុនប្រេង​នៅរុស្ស៊ី​ក្នុងមួយខែ​ចុង​ក្រោយ ចេះបូម​បាន​ប្រេងឆៅ ៤៦​លាន​តោន​ឬ​ជា​មធ្យម គឺ ១៨​លាន​៨​សែន៨ម៉ឺន​ធុង​ក្នុង​១​ថ្ងៃ។ បរិមាណ​នេះ មានន័យថា​កើនឡើង​១,៥% បើប្រៀប​ទៅនឹង​ខែ​មករា​ឆ្នាំ​២០១៥ ហើយ​វា​ជាទំហំ​ច្រើន​ជា​ឯតទគ្គកម្ម​បើ​គិតតាំង​ពី​សហភាព​សូវៀត រលំ​រលាយ​ទៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩១។ 

ប៉ុន្មាន​ខែចុង​ក្រោយ រុស្ស៊ីបង្កើន​គ្មាន​ឈប់​ការផលិត”មាសខ្មៅ” ហេតុដែល​មាន​ន័យ​ថា​ចូល​ប្រឡូក​ ក្នុងការ​ប្រយុទ្ធ​យ៉ាង​ក្រពុល​មុខ​រវាង​ពួក​ប្រទេស​ផលិត​ប្រេង​គ្រាន់នឹង​រក្សាទុក ចំណែក​របស់​ខ្លួន​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​ពេល​ដែល​ថ្លៃ​ឥន្ធនៈ​នេះ បានដាំដូង​ដល់​កម្រិត​ទាប​បំផុត​បើ​គិត​ក្នុង​១២​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ។ 

 ការស្រុតចុះ​នៃ​ទីផ្សារ​ប្រេង​គឺប៉ះពាល់​យ៉ាងខ្លាំង​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​រុស្ស៊ី ដែល​កំពុងដើរ​ថយក្រោយ ដ្បិត ថាមពល​នេះ បូក​និង​ឧស្ម័ន តែង​ផ្គត់ផ្គង់បាន​ដល់​ទៅ ៥០% នៃ​ខ្ទង់ចំណូល​ថវិកាជាតិ។ ក្នុង​សប្តាហ៏​មុន លោក​រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងថាមពល​រុស្ស៊ី Alexandre Novak បានបង្ហើប​ឲ្យដឹង​ថា​រុស្ស៊ី អាចចូលរួម​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​ជាមួយ អង្គការ​នៃ​ប្រទេស​នាំប្រេងចេញ OPEP ដែល​ខ្លួន​មិនមែន​ជា សមាជិកឡើយ​ដើម្បី​សម្រប​យោបល់​គ្នា​ទៅ​លើ ការកាត់បន្ថយ​ជាយថាហេតុ​ផលិត​កម្មប្រេង។ 

ទោះបីពួក​អ្នកជំនាញ​នាំគ្នាមន្ទិល​អំពី​កិច្ចប្រជុំបែប​នេះ​ក្តី ក៏​ថ្ងៃ​ចន្ទ​កន្លង​ទៅ លោក Novak បាន ទទួល​ជួបនៅ​ម៉ូស្គូ ជាមួយ​លោក Eulogio del Pino រដ្ឋមន្ត្រី​ថាមពល​វេណេស៊ុយអេឡា​ប្រទេស​ជា​សមាជិក OPEP ស្រាប់។ បន្ទាប់ពី​ជំនួប​នេះ លោក del Pino ត្រូវ​ទៅកាន់បី​ប្រទេស​​ទៀត ជា សមាជិក OPEP ដែរ គឺ កាតារ , អ៊ីរ៉ង , អារ៉ាប៊ី សាអ៊ូឌីត ។

 ក្នុង​ជំនួប​នៅម៉ូស្គូ​នោះ រដ្ឋមន្ត្រី​ថាមពលរុស្ស៊ី​និង វេណេស៊ុយអេឡា​បាន​ពិភាក្សា​អំពី ”កិច្ចពិគ្រោះ ដែលអាច​ប្រព្រឹត្ត​ទៅជាមួយ​ប្រទេស​ផលិត​ប្រេង​ទោះ​ជា​សមាជិក​ឫ​ក៏​មិនមែន​ជា​សមាជិក​ក្តី របស់ OPEP”។ ស្របនឹង​សេចក្តី​ជូនដំណឹង​អំពី​ជំនួប​នេះ ភាគី​រុស្ស៊ី​បាន​បញ្ជាក់​ពី ភាព​ត្រៀម​ខ្លួន ចូល​រួម ក្នុង​កិច្ចចរចាបែបនេះ៕
ប្រភពពី www.km.rfi.fr ដោយ
លោក គឹម សាវឿន ប្រធានមន្ទីរកសិកម្មខេត្តកំពង់ចាម បានឲ្យដឹងនាថ្ងៃទី០២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៦ ថា ក្នុងរដូវ​វស្សាកន្លងទៅ ខេត្តកំពង់ចាមសម្រេចធ្វើស្រែវស្សាបានលើផ្ទៃដីរហូតដល់ជាង៨៧.១០០ហិកតា គឺ ស្មើនឹង ១០១ភាគរយ នៃផែនការ ៨៦.០០០ហិកតា ហើយចំពោះស្រូវរដូវប្រាំង ខេត្តទើបតែអនុវត្ តបាន ជាង ២៩.៨០០ហិកតា ស្មើនឹងជាង ៦៩ភាគរយ នៃផែនការ ៤២.០០០ហិកតា ។ តាមការធ្វើ តុល្យ ភាព ស្បៀង ខេត្តកំពង់ចាម​នឹងអាចសល់អង្ករប្រមាណជាង ៧៧តោន សម្រាប់ធ្វើការនាំចេញ ។

របាយការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​២០១៥ របស់​បេសកជន​ពិសេស​នៃ​អង្គការ​ប្រជាជាតិ​ដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា "ឆ្នាំ​២០១៥ ជា​ឆ្នាំ​នៃ​វិបត្តិ​សិទ្ធិ​ចូល​រួម​ប្រជុំ​និង​សម្ដែង​មតិ" ប ង្ហាញ​ថា រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍន៍​ជា​ច្រើន​បាន​បង្ក្រាប​ក្រុម​អ្នក​ តវ៉ា​យ៉ា
ង​ព្រៃផ្សៃ ជា​ជាង​ស្ដាប់​ពី​ទុក្ខសោក​នៃ​ការ​ទាមទារ​របស់​ពលរដ្ឋ។

​បេសកជន​ពិសេស​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ លោក ម៉ៃណា គីអៃ (Maina Kiai) បាន​រៀបរាប់​ក្នុង​របាយការណ៍​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ មករា ​ថា សម្ពាធ​ទៅ​លើ​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​រួម​ប្រជុំ ឬ​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម ក្លាយ​ជា​និន្នាការ​សកល​មួយ​ក្នុង​ការ​ដាក់​​សម្ពាធ​ដល់​ពលរដ្ឋ និង​សង្គម​ស៊ីវិល តាម​រយៈ​ការ​បង្កើត​ច្បាប់​គ្រប់គ្រង​សមាគម និង​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល។ ដោយ​ឡែក​នៅ​កម្ពុជា និង កាហ្សាក់ស្ថាន (Kazakhstan) បាន​អនុម័ត​ច្បាប់​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស​ដែល​គំរាម​ដល់​ឯករាជ្យភាព​របស់​សង្គម​ ស៊ីវិល។ បញ្ហា​នេះ​បាន​នាំ​ឲ្យ​ប្រទេស​អ៊ូហ្គាន់ដា (Uganda) បង់ក្លាដេស (Bangladesh) ចិន និង​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​កំពុង​ពិចារណា​ធ្វើ​ច្បាប់​នេះ​ដែរ។

​លោក ម៉ៃណា គីអៃ និយាយ​ថា សង្គម​ស៊ីវិល​នឹង​ប្រឈម​ការ​តស៊ូ​មួយ​ដ៏​លំបាក​ក្នុង​ការ​ទាមទារ​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៦៕ប្រភពពី www.rfa.org/khmer 
ដោយ តាំង សារ៉ាដា
អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​សេរីភាព​ប្រមូល​ផ្តុំ​ដោយ​សន្តិវិធី និង​ការ​បង្កើត​សមាគម លោក ម៉ៃណា គីអៃ (Maina Kiai) ក្នុង​ជំនួប​ជាមួយ​ក្រុម​យុវជន ព្រះសង្ឃ និង​មន្ត្រី​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ កាល​ពី​រសៀល​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៥។

ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ក្រុង​ប៉ៃលិន ប្រមាណ ៣០​នាក់ នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​១៤ មករា នាំ​គ្នា​ទៅ​ជួយ​តវ៉ា​ដុត​កង់​ឡាន​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​អនុវត្ត​សាលក្រម​របស់​ តុលាការ ដើម្បី​ឲ្យ​បញ្ឈប់​រុះរើ​ផ្ទះ និង​រឹប​អូស​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​គ្រួសារ​ប្រជាពល រដ្ឋ​ម្នាក់​ឈ្មោះ ជា ឆេន។ ពលរដ្ឋ​លើក​ឡើង​ថា ការ​អនុវត្ត​សាលក្រម​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​អយុត្តិធម៌ និង​បណ្ដេញ​គ្រួសារ​គាត់​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​ទាំង​បង្ខំ។

លោក ជា ឆេន ថ្លែង​ពី​កន្លែង​សមត្ថកិច្ច​ចុះ​អនុវត្ត​សាលក្រម​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤ មករា ថា ផ្ទះ និង​ដី​របស់​លោក​ទំហំ ៦០​ម៉ែត្រ​គុណ​នឹង ១០០​ម៉ែត្រ នៅ​ភូមិ​អូរតាពុកលើ សង្កាត់​ប៉ៃលិន ក្រុង​ប៉ៃលិន ត្រូវ​បាន​អ្នក​មាន​ទ្រព្យ​ធន​នៅ​ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ ម្នាក់​ឈ្មោះ លោក សុខ រ៉ាថន ណែនាំ​យក​ទៅ​ដាក់​ខ្ចី​ប្រាក់​រួម​គ្នា​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១០ ចំនួន ១៥​ម៉ឺន​ដុល្លារ ដោយ​ប្រើ​ឈ្មោះ​តែ​មួយ ដើម្បី​ខ្ចី​ប្រាក់​ពី​ធនាគារ អេ.អិន.ហ្សិត (ANZ ROYAL) សាខា​ខេត្ត​បាត់ដំបង ប៉ុន្តែ​លោក​ថា លោក សុខ រ៉ាថន បាន​លួច​ក្លែង​ឯកសារ​ខ្ចី​ប្រាក់ ១​លាន​ដុល្លារ ដោយ​លោក​ពុំ​បាន​ដឹង​នោះ​ទេ៖ «ខ្ញុំ​សុំ​ប្ដឹង​តវ៉ា​រឿង​សើរើ​ឡើង​វិញ​ឲ្យ​អស់​ចិត្ត បើ​សិន​ជា​ប្ដឹង​ទៅ​ខ្ញុំ​ចាញ់​ក្ដី គឺ​ខ្ញុំ​មិន​ជំទាស់​ទេ»

ឆ្លើយ​តប​នឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ លោក សុខ រ៉ាថន អះអាង​ថា ការ​ខ្ចី​ប្រាក់​នោះ​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ទាំង​សង​ខាង គឺ​លោក​ពុំ​បាន​ក្លែង​ឯកសារ ដើម្បី​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ដូច​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ឡើយ៖ «រឿង​នេះ ដោយសារ​គាត់​មាន​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច​គ្មាន​ប្រាក់​បង់​ទៅ​ឲ្យ​ធនាគារ​ទាន់​ពេល ​ទេ គឺ​ពុំ​មែន​ជា​កំហុស​របស់​ខ្ញុំ ឬ​ក៏​ធនាគារ​ឡើយ»

រីឯ​ព្រះរាជអាជ្ញា​អម​សាលា​ដំបូង​ខេត្ត​ប៉ៃលិន លោក ជុំ សែនសុទ្ធា មាន​ប្រសាសន៍​ថា រឿង​ក្ដី​នោះ សាលា​ដំបូង​ខេត្ត​បាត់ដំបង សាលា​ឧទ្ធរណ៍ និង​សាលា​កំពូល បាន​សម្រេច​ឲ្យ​ធនាគារ​ឈ្នះ​ក្ដី គឺ​ពុំ​មែន​តុលាការ​បង្ខំ​ឲ្យ​ចុះ​ចេញ​ពី​ដី​ដូច​ការ​លើក​ឡើង​នោះ​ទេ៖ «អ៊ីចឹង​ថ្ងៃ​នេះ​ត្រូវ​តែ​អនុវត្ត​សាលក្រម​របស់​តុលាការ ហើយ​ខ្ញុំ​អនុវត្ត​ដូចជា​បី​ដង​ហើយ»

មន្ត្រី​សម្រប​សម្រួល​នៃ​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក (ADHOC) ខេត្ត​ប៉ៃលិន អ្នកស្រី ប្រាក់ ភីម៉ា ដែល​បាន​ចុះ​ផ្ទាល់​ដល់​ទី​កន្លែង​នោះ មាន​ប្រសាសន៍​ថា រឿង​ក្ដី​នេះ​មាន​ភាព​អយុត្តិធម៌​មក​លើ​ភាគី​ម្ចាស់​ផ្ទះ ពីព្រោះ​រូប​គាត់​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​ប្ដឹង​ឲ្យ​តុលាការ​ជួយ​សើរើ​នៅ​ ឡើយ៖ «ភាគី​ខាង​គាត់​ហ្នឹង គឺ​ជា​ជន​រងគ្រោះ​តែ​ម្តង ដោយសារ​តែ​គាត់​មិន​បាន​ខ្ចី​លុយ​ធនាគារ​ទេ គឺ​គាត់​ចាញ់​បោក​ម្នាក់​ឈ្មោះ សុខ រ៉ាថន ហ្នឹង​ទេ។ ហើយ​ពាក់ព័ន្ធ​រឿង​ហ្នឹង តុលាការ​គួរ​ពិចារណា»

អ្នកស្រី​បន្ត​ថា ការ​តវ៉ា​នេះ​សមត្ថកិច្ច​ពុំ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ្នក​កាសែត និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល ចូល​ឃ្លាំ​មើល និង​យក​ព័ត៌មាន​នោះ​ទេ។ បន្ទាប់​ពី​សមត្ថកិច្ច​រុះរើ​ផ្ទះ​សម្បែង ក្រុម​គ្រួសារ​របស់ លោក ជា ឆេន មិន​អាច​ចូល​ទៅ​ស្នាក់នៅ​លើ​ដី​នោះ​បាន​ទេ គឺ​ពួក​គាត់​នឹង​បោះ​តង់​ស្នាក់នៅ​ខាង​មុខ​ដី​នោះ​បណ្ដោះអាសន្ន​មួយ​រយៈ ដោយ​ពុំ​ដឹង​ថា រក​ទីតាំង​ថ្មី​បាន​នៅ​ពេល​ណា​នៅ​ឡើយ៕ ប្រភពពី www.rfa.org/khmer ដោយ ហ៊ុំ ចំរើន

ប្រជាពលរដ្ឋ​ប្រមាណ ៣០​នាក់ តវ៉ា​ដុត​កង់​ឡាន​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​អនុវត្ត​សាលក្រម​របស់​តុលាការ ដើម្បី​ឲ្យ​បញ្ឈប់​រុះរើ​ផ្ទះ និង​រឹប​អូស​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​គ្រួសារ លោក ជា ឆេន នៅ​ភូមិ​អូរតាពុកលើ សង្កាត់​ប៉ៃលិន ក្រុង​ប៉ៃលិន កាល​ពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១៦។
កម្ពុជា និង​ហុងគ្រី (Hungary) ចុះ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច និង​ពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បី​ជំរុញ​ការ​វិនិយោគ​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។ កិច្ច​ព្រមព្រៀង ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ជំនួប​មួយ​រវាង​រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​នៃ​ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ នា​ទីស្ដីការ​ក្រសួង​ការ​បរទេស នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​មករា។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស និង​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ លោក ហោ ណាំហុង មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​ស្នើ​ភាគី​ហុងគ្រី ឲ្យ​ពិចារណា​បង្កើន​ការ​ទិញ​អង្ករ ផលិតផល​កាត់​ដេរ និង​ផ្លែ​ឈើ​ពី​កម្ពុជា។ លោក​បន្ត​ថា កម្ពុជា អាច​នាំ​បច្ចេកវិទ្យា​ពី​ហុងគ្រី មក​វិញ៖ «ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា ហុងគ្រី នឹង​នាំ​ចូល​បន្ថែម​ទៀត​ពី​កម្ពុជា នូវ​អង្ករ​យើង​ដែល​អាច​នាំ​ទៅ​ក្រៅ​បាន​ច្រើន​ទៀត​ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​ ឆ្នាំ ក្រៅ​ពី​ហ្នឹង ស្បែក​ជើង សម្លៀកបំពាក់​ផង ក្នុង​នោះ​ឯកឧត្តម​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ថា នឹង​ពិនិត្យ​ពិចារណា​ពី​អង្ករ និង​ផ្លែ​ឈើ​ដែរ ព្រោះ​ផ្លែ​ស្វាយ​មួយ​ផ្លែ​នៅ​កម្ពុជា មាន​តម្លៃ ១​ពាន់​រៀល ឯ​នៅ​ហុងគ្រី តម្លៃ ១​ដុល្លារ»

កិច្ច​ព្រមព្រៀង​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ស្រប​ពេល​ដែល​រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​ហុងគ្រី លោក ពិទ័រ ហ្ស៊ីហ្សារតូ (Peter Szijjarto) បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​កម្ពុជា ក្នុង​រយៈពេល ២​ថ្ងៃ គឺ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៣ និង​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​មករា ដើម្បី​ពង្រឹង​ទំនាក់ទំនង​ជា​ប្រពៃណី​ដែល​មាន​ស្រាប់ និង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ល្អ​លើ​គ្រប់​វិស័យ​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ៕
ប្រភពពី www.rfa.org/khmer ដោយ សុជីវី
ចំការ​ដាំ​ស្រូវ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​នៅ​ឃុំ​ល្បាំង២ ស្រុក​លំផាត់ ខេត្ត​រតនគិរី។ រូបថត​ថ្ងៃ​ទី​១៥ តុលា ឆ្នាំ​២០១៥

លោក ហ៊ុន សែន រំលឹក​ថា នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៥ កាល​ណោះ​លោក​​ទើបតែ​មាន​អាយុ ៣២​ឆ្នាំ​នៅ​ឡើយ។ លោក​ត្រូវ​បាន​របប​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា លើក​បន្តុប​ដោយ​ប្រទេស​វៀតណាម ជ្រើសរើស​ធ្វើ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា។

បើ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា តំណែង​នេះ​ត្រូវ​បាន​លោក ហ៊ុន សែន ខិតខំ​ថែរក្សា​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក រហូត​មក​ទល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន បើ​ទោះ​ជា​លោក​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ចូល​ក្នុង​ក្រុម​មេដឹកនាំ​ដែល​កាន់​អំណាច​ យូរ​ជាង​គេ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ក្ដី ក៏​លោក​បន្ត​ប្ដេជ្ញា​ថា នឹង​ថែរក្សា​តំណែង​នេះ​រហូត​ដល់​ពេល​មួយ​ដែល​លោក​ថា ពលរដ្ឋ​ឈប់​បោះ​ឆ្នោត​ឲ្យ​លោក។

នៅ​ចំ​ថ្ងៃ​ខួប ៣១​ឆ្នាំ នៃ​ការ​លើង​កាន់​អំណាច​របស់​លោក ហ៊ុន សែន លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ចាស់​វស្សា​រូប​នេះ​បាន​សរសេរ​រៀបរាប់​នៅ​លើ​ទំព័រ​ ហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់​លោក​រម្លឹក​ពី​ប្រវត្តិ​ដែល​លោក​ត្រូវ​បាន​បក្ស​ជ្រើសរើស​ឲ្យ​ដឹកនាំ​ ប្រទេស។ លោក​ថា លោក​ត្រូវ​បាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ដោយ​គ្មាន​សំឡេង​ប្រឆាំង សូម្បី​មួយ​សំឡេង​ឡើយ។ ប្រការ​នេះ លោក​ថា គឺ​ខុស​ពី​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ២​រូប​មុន​លោក គឺ​លោក ប៉ែន សុវណ្ណ និង​លោក ចាន់ ស៊ី ដែល​ទទួល​បាន​សំឡេង​ប្រឆាំង​មិន​តិច​ជាង ៥​សំឡេង​​នោះ​ឡើយ​ក្នុង​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ធ្វើ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី។

លោក ហ៊ុន សែន ក៏​មិន​ភ្លេច​លើក​ឡើង​នូវ​ទ្រឹស្ដី​របស់​លោក​ដែល​ថា មិន​ត្រូវ​ទុក​ឲ្យ​ប្រជាជន​ណា​ម្នាក់​ស្លាប់​ដោយ​អត់​បាយ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ មិន​បាន​ដឹង មិន​បាន​ដោះស្រាយ​នោះ​ឡើយ។

ក្រៅ​ពី​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ដែល​ពេល​នេះ​មាន​អាយុ ៦៣​ឆ្នាំ​ទៅ​ហើយ​នោះ បាន​រៀបរាប់​ច្រើន​ពី​ជីវិត​គ្រួសារ និង​ការ​លំបាក​របស់​លោក​ក្នុង​ពេល​លោក​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ផង និង​មើល​ថែទាំ​កូន​ចៅ​តូចៗ​ក្នុង​បន្ទុក​ផង​នោះ។ នៅ​ចុង​បញ្ចប់​នៃ​សារ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ផ្ដាំផ្ញើ​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​ត្រូវ​ដាក់​ខ្លួន​បម្រើ​ប្រជាជន​ពេល​មាន ​ឋានៈ​ខ្ពស់ និង​មិន​ត្រូវ​វាយឫក​ខុស​របៀប​ឡើយ។

ទាក់ទង​នឹង​ការណែនាំ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន នេះ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ការ​អភិវឌ្ឍ​សង្គម លោក​បណ្ឌិត មាស នី មាន​ប្រសាសន៍​ថា មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ហាក់​និយាយ​ផ្សេង​តែ​ធ្វើ​ផ្សិង​ទៅ​វិញ។ លោក​ថា កន្លង​មក​អ្វី​ដែល​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទទួល​បាន​ពី​លោក ហ៊ុន សែន គឺ​មាន​តែ​ការ​គំរាម​អំពី​សង្គ្រាម ការ​ចោទ​ប្រកាន់​អ្នក​ប្រឆាំង ឬ​ចាប់​អ្នក​តវ៉ា​ដាក់​គុក​ជាដើម ដែល​វា​ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​ការ​លើក​ឡើង​ថា ដាក់​ខ្លួន​បម្រើ​ប្រជាជន​នោះ។

ជុំវិញ​ការ​កាន់​អំណាច​យូរ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន វិញ លោក​បណ្ឌិត មាស នី កត់សម្គាល់​ថា នៅ​ប្រទេស​ដទៃ​ដូចជា​សិង្ហបុរី (Singapore) ជាដើម ក៏​មាន​ការ​កាន់​អំណាច​យូរ​ត​ពី​ឪពុក​ដល់​កូន​ដែរ ប៉ុន្តែ​គេ​អាច​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​គេ​ឲ្យ​រីកចម្រើន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ខ្លាំង​ មួយ​ក្នុង​តំបន់ ដែល​វា​ផ្ទុយ​ពី​នៅ​កម្ពុជា៖ «សម្រាប់​ប្រទេស​ខ្មែរ​យើង ​ឃើញ​ថា ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​ជាង ៣០​ឆ្នាំ​នេះ អ្នកដឹកនាំ​ខ្មែរ​នៅ​ថ្នាក់​កំពូលៗ គឺ​ឃើញ​តែ​នាំគ្នា​មូល​ផ្ដុំ​តែ​គ្រួសារ​ខ្លួន​ឯង លើក​បន្តុប​គ្រួសារ​ខ្លួនឯង​ឲ្យ​កាន់​តំណែង​នានា ស្ទើរតែ​គ្រប់​ស្ថាប័ន​រដ្ឋ​ទាំង​អស់ ហើយ​បើសិនជា​យើង​មើល​រដ្ឋមន្ត្រី​វិញ នៅ​ក្នុង​ក្រសួង​នីមួយៗ ក៏​គេ​ដាក់​កូនចៅ កូន​ក្មួយ​របស់​គេ​ជា​បន្តបន្ទាប់។ ការ​កាន់​អំណាច​នៅ​ស្រុក​យើង​នេះ វា​ខុស​ពី​ការ​កាន់​អំណាច​យូរ​នៅ​សិង្ហបុរី»

ទាក់ទង​នឹង​ការ​ឡើង​កាន់​អំណាច​របស់​លោក ហ៊ុន សែន នេះ​ដែរ អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៥ បាន​ចេញ​របាយការណ៍​កម្រាស់​ជាង ៧០​ទំព័រ រៀបរាប់​ពី​ប្រវត្តិ និង​ការ​ឡើង​កាន់​អំណាច​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ក្នុង​រយៈពេល ៣​ទសវត្សរ៍។

របាយការណ៍​ឲ្យ​ដឹង​ថា លោក ហ៊ុន សែន គឺ​ជា​មេដឹកនាំ​ដែល​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​ទី​៦ ក្នុង​ចំណោម​អ្នកដឹកនាំ​កាន់​តំណែង​យូរ​ជាង​គេ​ក្នុង​ពិភពលោក។ ពួកគេ​ថា លោក ហ៊ុន សែន អាច​កាន់​អំណាច​យូរ​បាន​រហូត​មក​ទល់​សព្វថ្ងៃ ដោយសារ​តែ​ការ​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា ការ​ក្ដោបក្ដាប់​លើ​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ ការ​បន្លំ​សន្លឹកឆ្នោត ការ​គ្រប់គ្រង​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ការ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ពុករលួយ ការ​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​បក្ស​ប្រឆាំង និង​ដោយសារ​មាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​បរទេស​ជាដើម៕ ប្រភពពី www.rfa.org/khmer ដោយ យាង សុជាមេត្តា
លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ពេល​ចូល​រួម​ក្នុង​ទិវា​ជាតិ​ប្រឆាំង​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស កាល​ពី​រសៀល​ថ្ងៃ​ទី​១២ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៥ នា​រាជធានី​ភ្នំពេញ។

ប្រធានស្ដីទីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងជួបជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំមូលដ្ឋាន សកម្មជន ចលនាយុវជន និងចលនាស្រ្ដីគណបក្ស នៅទីស្នាក់ការគណបក្សសង្គ្រោះជាតិខេត្តព្រៃវែង ស្ថិតនៅភូមិលេខ៨ សង្កាត់កំពង់លាវ ក្រុងព្រៃវែង ខេត្តព្រៃវែង៕
(ភ្នំពេញ)៖ ​យោងតាមការលើកឡើងរបស់លោក ​លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ អ្នកនាំពាក្យ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នៅ លើ Facebook បាន​ឲ្យ​ដឹងថា នៅពេលនេះ​ក្រុមការងារ​បណ្ដាញ​សង្គម Facebook របស់​លោក កឹម សុខា ប្រ ធាន ស្ដីទី​គណបក្ស​ស​ង្គ្រោះ​ជាតិ កំពុង​រៀបចំ​ការផ្សាយ​ផ្ទាល់​តាម​ប្រព័ន្ធ​ Facebook របស់លោក ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​សកម្មភាព​ផ្ទាល់ខ្លួន​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បានដឹង​។​

អ្នកនាំពាក្យរូបនោះបានបញ្ជាក់ថា ការផ្សាយ​ផ្ទាល់​របស់លោក កឹម សុខា តាម​បណ្ដាញ​ហ្វេ​ស​ប៊ុ​ក​ខ្លួន​នេះ គឺ​ដើម្បី​ផ្តល់ព័ត៌មាន​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បានដឹង​ទាន់ពេលវេលា និង​បង្ហាញ​រាល់​សកម្មភាព​របស់លោក​ឲ្យ​ពួកគេ​បានដឹង៕
សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
នៅរសៀលថ្ងៃទី១៣ ខែមករា​ ឆ្នាំ២០១៦ នៅលើគេហទំព័រហ្វេសប៊ុក របស់សម្ដេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះ រាជាណា ចក្រកម្ពុជា សម្ដេចតេជោបានសម្រេចបញ្ឈប់មិនអោយយកលុយទាំងស្រុងពីអ្នកធ្វើដំណើរតាម ផ្លូវ ជាតិ លេខ៤ ដោយមានសំណេរអត្ថបទដើមទាំងស្រុងយ៉ាងដូច្នេះថា​ ៖​
បានជនរួមជាតិជាទីស្រឡាញ់!
កង្វល់និងការព្រួយបារម្ភរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ គឺជាកង្វល់និងការព្រួបារម្ភរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់។ ជាពិសេសពលរដ្ឋ ដែល រស់នៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ ៤និងប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេសដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវនេះ ទាំងអស់ គឺបានសំណូមពរមករាជរដ្ឋាភិបាល និងខ្ញុំផ្ទាល់អំពីការពិបាកគ្រប់យ៉ាងក្នុងការបង់លុយសម្រាប់ ធ្វើដំណើរ លើ ផ្លូវជាតិមួយនេះ។ ខ្ញុំបានស្តាប់ និងបានពិភាក្សាជាមួយរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសាធារណការ និង ដឹកជញ្ជូន ហើយនៅក្នុងថ្ងៃប្រជុំសភាថ្ងៃនេះ ក្នុងនាមខ្ញុំជានាយករដ្ឋមន្រ្តី គឺបានសម្រេចបញ្ឈប់មិនអោយយក លុយទាំងស្រុងពីអ្នកធ្វើដំណើរចាប់ពី ម៉ោង១២ យប់ ថ្ងៃទី១៣ មករា ២០១៦នេះតទៅ។ 

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានសម្រេចដកយកផ្លូវជាតិលេខ ៤ មកកាន់កាប់ទាំងស្រុងចាប់ពីពេលនេះតទៅ។ ដូច្នេះ ចាប់ពីពេលនេះតទៅគឺទាំងពលរដ្ឋរស់នៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៤ និងពលរដ្ឋអ្នកធ្វើដំណើរទូទាំងប្រទេស ឆ្លងកាត់ផ្លូវនេះទាំងអស់គឺមិនត្រូវបង់លុយតទៅទៀតឡើយ។

ខ្ញុំសូមអរគុណប្រជាពលរដ្ឋ ដែលតែ តែផ្តល់ ព័ត៌មានពិត និងយោ បល់ល្អៗ មកខ្ញុំតាមរយះគេហទំព័រហ្វេស ប៊ុគរបស់ខ្ញុំ ដើម្បីយើងរួមគ្នាដោះស្រាយ និង កសាងអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិអោយកាន់ តែរីកចម្រើខ្លាំង ទៅមុខ ដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋមានការងារ និងជីវភាពរស់នៅកាន់តែប្រសើរឡើង៕
ប្រភពពី http://samdechhunsen.gov.kh 
នាយក​ប្រតិបត្តិ​គណៈកម្មាធិការ​ដើម្បី​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា (COMFREL) លោក គល់ បញ្ញា ក្នុង​នាទី​វេទិកា​អ្នក​ស្ដាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​យប់​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៥។
អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​ការ​បោះ​ឆ្នោត រិះគន់​ដំណើរ​ការ​ជ្រើស​រើស​អគ្គលេខាធិការ និង​អគ្គលេខាធិការ​រង​នៃ​គណៈកម្មាធិ ការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត ហៅ​កាត់​ថា គ.ជ.ប ថា​ពុំ​មាន​តម្លាភាព​ក្នុង​នីតិវិធី​ជ្រើស​រើស។ ការ​រិះគន់​នេះ បន្ទាប់​ពី​មាន​ព័ត៌មាន​លេច​ឡើង​ថា ការ​ជ្រើស​រើស​ពុំ​បាន​ផ្ដល់​ឱកាស​ឲ្យ​បេក្ខជន​បេក្ខនារី​ដែល​ជាប់​ក្នុង​ បញ្ជី​សម្រាំង​បញ្ចេញ​សមត្ថភាព ឬ​ជួប​សម្ភាស​ឡើយ ពោល​គឺ​ពិនិត្យ​តែ​ទៅ​លើ​ឯកសារ ឬ​ស៊ីវី (CV) ដែល​បេក្ខជន​ដាក់​ពាក្យ។

មន្ត្រី គ.ជ.ប បញ្ជាក់​ថា មូលហេតុ​ដែល គ.ជ.ប ធ្វើ​បែប​នេះ ដោយសារ​តែ គ.ជ.ប មិន​ចង់​ឲ្យ​បែក​ធ្លាយ​លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស។ម្យ៉ាងនីតិវិធី​នៃ​ការ​ជ្រើស​រើស​មិន​ផ្អែក​តែ​ទៅ​លើ​ការ​ជួប​សម្ភាស​បេក្ខជន​នោះ​ឡើយ ។

មន្ត្រី​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​បារម្ភ​ថា គ.ជ.ប អាច​បាត់បង់​ទំនុក​ចិត្ត​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជា​ថ្មី​ទៀត ដោយសារ​តែ​ការ​ប្រើប្រាស់​នីតិវិធី​មិន​ច្បាស់លាស់ ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស​អគ្គលេខាធិការ និង​អគ្គលេខាធិការ​រង។

នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ដើម្បី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ថា ខុមហ្វ្រែល (COMFREL) លោក គល់ បញ្ញា មាន​ប្រសាសន៍​ថា គ.ជ.ប គួរ​តែ​ផ្ដល់​ឱកាស​ឲ្យ​បេក្ខជន​បាន​បង្ហាញ​សមត្ថភាព​ទៅ​តាម​នីតិវិធី ដែល​បណ្ដា​ស្ថាប័ន​នានា​ធ្លាប់​ធ្វើ ដើម្បី​ជ្រើស​រើស​បុគ្គលិក។ លោក គល់ បញ្ញា បន្ត​ថា ប្រសិន​បើ​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ជ្រើស​រើស បំពេញ​តួនាទី​មិន​បាន​ល្អ ការ​បំពេញ​ការងារ​នៅ​ស្ថាប័ន​បោះ​ឆ្នោត​មួយ​នេះ ក៏​មិន​រលូន និង​តម្លាភាព​ដែរ៖ «កាល​ណា​រើស​ជា​សាធារណៈ អ្នក​ដាក់​ជា​បេក្ខជន​ហ្នឹង​គេ​សង្ឃឹម​ថា កិច្ចការ​ដែល​យើង​រើស​ហ្នឹង​មាន​តម្លាភាព មិន​មែន​រើស​តាម​អ្វី​ដែល​យើង​គិត​ទុក​មុន ហ្នឹង​គឺ​យើង​អត់​ដឹង​ទេ​រឿង​ហ្នឹង»

ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​ដំបូងៗ​នៃ​ការ​ជ្រើស​រើស​អគ្គលេខាធិការ និង​អគ្គលេខាធិការ​រង គ.ជ.ប ពុំ​បាន​បង្ហាញ​នីតិវិធី​នៃ​ការ​ជ្រើស​រើស​ច្បាស់លាស់​ឡើយ។ មន្ត្រី គ.ជ.ប លើក​ឡើង​ថា ការ​មិន​បង្ហាញ​នីតិវិធី ក៏​ដោយសារ​តែ​ពុំ​ចង់​បញ្ចេញ​ឲ្យ​បេក្ខជន​មួយ​ចំនួន​ដែល​ធ្លាប់​ជា​មន្ត្រី​ នៅ គ.ជ.ប មាន​ប្រៀប​ជាង​បេក្ខជន​ថ្មីៗ​ទេ។

សមាជិក និង​ជា​អ្នក​នាំ​ពាក្យ គ.ជ.ប លោក ហង្ស ពុទ្ធា មាន​ប្រសាសន៍​ថា គ.ជ.ប ធ្វើ​តាម​ច្បាប់ និង​បាន​ថ្លឹងថ្លែង​ពី​នីតិវិធី​នីមួយៗ​ដោយ​ប្រយ័ត្ន​ប្រយែង៖ «មូលហេតុ​ ដែល​មិន​ធ្វើ​ការ​សម្ភាស គឺ​ពាក្យ​ថា​ជ្រើស​រើស​មិន​មែន​ទាល់​តែ​សម្ភាស បាន​ហៅ​ថា​ការ​ជ្រើស​រើស​ទេ។ មូលហេតុ គឺ​ទាំងអស់​គ្នា​ឲ្យ​និយម​ន័យ​ខុស​គ្នា អ្នក​ខ្លះ​គាត់​ឲ្យ​និយមន័យ​ថា ពាក្យ​ថា​ជ្រើស​រើស​ទាល់​តែ​ធ្វើ​សម្ភាស ប៉ុន្តែ គ.ជ.ប មិន​និយាយ​ដល់​ធ្វើ​សម្ភាស ឬ​មិន​ទេ គឺ​ធ្វើ​ដល់​ណា គឺ​និយាយ​ដល់​ហ្នឹង​តែ​ម្ដង។ រហូត​ដល់ គ.ជ.ប ដឹង​ថា​មាន​បេក្ខជន​ជា​អ្នក​ដែល​ជា​មន្ត្រី គ.ជ.ប ចាស់ ចឹង គ.ជ.ប មិន​លើក​ជា​វិញ្ញាសា​មុន​ទេ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​បែក​ធ្លាយ​វិញ្ញាសា ឬ​ក៏​បែក​ធ្លាយ​នូវ​លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​ក្នុង​ការ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នូវ​ការ​សម្រេច ​ចិត្ត»

ទាក់ទិន​នឹង​ករណី​នេះ គ.ជ.ប គ្រោង​នឹង​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​ជ្រើស​រើស​អគ្គលេខាធិការ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​មករា ខាង​មុខ។ គ.ជ.ប នឹង​រៀបចំ​ផ្គូផ្គង​ទៅ​លើ​លក្ខខណ្ឌ ៣​ចំណុច គឺ​កម្រិត​អប់រំ កម្រិត​បច្ចេកទេស និង​កម្រិត​ទុក​ចិត្ត ថា​អាច​បំពេញ​ការងារ​បាន​តាម​តម្រូវ​ការ​របស់ គ.ជ.ប។

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៦ ខែ​មករា គ.ជ.ប បាន​ប្រកាស​បេក្ខជន​តំណែង​អគ្គលេខាធិការ និង​អគ្គលេខាធិការ​រង ១៥​នាក់ ក្នុង​នោះ​មាន​បេក្ខជន ៣​នាក់​សម្រាប់​ប្រកួត​ប្រជែង​យក​តំណែង​អគ្គលេខាធិការ និង​បេក្ខជន ១២​នាក់​ទៀត សម្រាប់​ប្រកួត​យក​តំណែង​អគ្គលេខាធិការ​រង ៤​រូប។

បើ​ទោះ​ជា​មាន​ការ​អះអាង​ពី​មូលហេតុ​មិន​បង្ហាញ​នីតិវិធី ក៏​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល នៅ​តែ​ទទូច​ឲ្យ​ការ​ជ្រើស​រើស​បេក្ខជន​ទាំង​នោះ ចាំបាច់​ត្រូវ​តែ​មាន​តម្លាភាព​ដែរ៖ «ចឹង​ហើយ​ដែល​យើង​ចេះ​តែ​ទាមទារ​ឲ្យ ​គាត់​តម្លាភាព ។ ឥឡូវ​គាត់​បាន​បង្ហាញ​ពី​បេក្ខជន​សម្រាំង ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​នីតិវិធី​បន្ត​បន្ទាប់​ទៀត តើ​សម្ភាស ឬ​ធ្វើ​ម៉េច? តើ​ត្រូវ​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​របៀប​ម៉េច? ដើម្បី​ឲ្យ​ដឹង​ថា បេក្ខជន​ហ្នឹង​មាន​លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​មាន​សមត្ថភាព​គ្រប់គ្រាន់​ដូច​ដែល​គាត់ ​ចង់​បាន?»

ឆ្លើយ​តប​នឹង​ការ​ទទូច​នេះ លោក ហង្ស ពុទ្ធា បញ្ជាក់​ថា ប្រសិន​បើ​ក្នុង​ពេល​ផ្គូផ្គង​ឯកសារ​បេក្ខជន​រក​ឃើញ​ថា ពួក​គេ​អាច​មាន​សមត្ថភាព​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា ដែល​ពិបាក​ជ្រើស​រើស គ.ជ.ប អាច​នឹង​ផ្លាស់​ប្ដូរ​នីតិវិធី​ដែរ៖ «មាន​គម្លាត​គ្នា​ដាច់​ឆ្ងាយ​​ហ្នឹង ​ប្រហែល​អាច​ប្រកាស ប៉ុន្តែ​បើ​គម្លាត​ហ្នឹង​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ទេ អាច​នឹង​មាន​ភាព​សាំញ៉ាំ​ត​ទៅ​ទៀត»

មាត្រា​៥៥ នៃ​ច្បាប់​ស្ដីពី​ការ​រៀបចំ និង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត ចែង​ថា អគ្គលេខាធិការ និង​អគ្គលេខាធិការ​រង ត្រូវ​តែង​តាំង​ដោយ​ព្រះរាជក្រឹត្យ តាម​សំណើ​របស់​ប្រធាន គ.ជ.ប បន្ទាប់​ពី​បាន​យោបល់​យល់​ស្រប​តាម​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​ដាច់​ខាត នៃ​សមាសភាព​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទាំង​មូល៕ ប្រភពពី www.rfa.org/khmer ដោយ សុជីវី
គេហទំព័រ​របស់​ទូរទស្សន៍​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ។
មន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​អះអាង​ថា ក្នុង​រយៈពេល ២​សប្ដាហ៍​ទៀត​យ៉ាង​យូរ ដី​ដែល​គ្រោង​ធ្វើ​ជា​ស្ទូឌីយោ​ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍ (TV Studio) នឹង​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​កាន់​កាប់ និង​អាច​ដំណើរ​ការ​លើ​គម្រោង​ផ្សេងៗ​ទៀត​របស់​ទូរទស្សន៍​បាន​ហើយ។ តាម​គម្រោង​ការ​បង្កើត​ទូរទស្សន៍​នេះ អាច​ត្រូវ​ការ​ទឹក​ប្រាក់​សម្រាប់​ជំហាន​ដំបូង​ប្រមាណ ១​លាន ៥០​ម៉ឺន​ដុល្លារ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។

សមាជិក​គណៈកម្មការ​អចិន្ត្រៃយ៍ ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ​របស់​គណបក្ស​ជំទាស់ និយាយ​ថា នេះ​ជា​ដំណាក់​កាល​ចុង​ក្រោយ​ហើយ ដែល​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​រង់ចាំ​អស់​ពេល​ជាង ១​ឆ្នាំ​មក ដើម្បី​អាច​ឈាន​ទៅ​បង្កើត​ទូរទស្សន៍​ដូច​ការ​គ្រោង​ទុក​បាន បន្ទាប់​ពី​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​គ្រប់គ្រង​លើ​អចលនទ្រព្យ និង​បង់​ពន្ធ​ដី​នេះ​រួច។

តំណាង​រាស្ត្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ និង​ជា​អ្នក​ទទួល​បន្ទុក​លើ​គម្រោង​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ លោក តុ វ៉ាន់ច័ន្ទ ឲ្យ​ដឹង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១២ មករា ថា រយៈពេល ១៤​ថ្ងៃ​ទៀត​ដែល​ជា​ពេលវេលា​កំពុង​រង់ចាំ​នេះ គឺ​ជា​ពន្លឺ​ដែល​នឹង​ជំរុញ​ឲ្យ​គម្រោង​នៃ​ការ​បង្កើត​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ អាច​ដំណើរ​ការ​ទៅ​តាម​ផែនការ​មួយ​ជំហាន​ថ្មី​ទៀត។ បើ​ទោះ​ជា​បែប​នេះ​ក្ដី លោក តុ វ៉ាន់ច័ន្ទ នៅ​តែ​យល់​ឃើញ​ថា ការ​បើក​ផ្លូវ​ឲ្យ​ដំណើរ​ការ​លើ​គម្រោង​បង្កើត​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ តាម​រយៈ​ការ​ផ្ដល់​សិទ្ធិ​លើ​ការ​គ្រប់គ្រង​អចលនទ្រព្យ​នេះ ប្រហែល​នៅ​មាន​ភាព​ស្មុគស្មាញ​ខ្លះ​ទៀត ដូចជា​ត្រូវ​សុំ​ច្បាប់​សាងសង់ និង​ហ្វ្រេកង់ (Frequency) ផ្សាយ ជាដើម។ លោក​បន្ត​ថា «ឥឡូវ​នេះ​បាន​ចូល​ ច្រក​ចេញ​ចូល​តែ​មួយ​តាំង​ពី​អាទិត្យ​មុន ហើយ​យើង​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​បាន​ចេញ​រួច​រាល់​នៅ​ដល់​អគ្គនាយកដ្ឋាន​ពន្ធដារ ដើម្បី​បង់​ពន្ធ​ថ្លៃ​ដី​ហ្នឹង​នៅ​ក្នុង​អាទិត្យ​នេះ ឬ​ក៏​អាទិត្យ​ក្រោយ។ នៅ​ពេល​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ​កាន់​កាប់​ហើយ យើង​នឹង​បន្ត​សុំ​ច្បាប់​ដំឡើង​អង់តែន។ នៅ​ពេល​ដំឡើង​អង់តែន​ហើយ កម្មវិធី​របស់​យើង​នឹង​មាន​ជា​បន្តបន្ទាប់»

មន្ត្រី​ដដែល​និយាយ​ថា ដី​ដែល​មាន​ទំហំ​ជាង ១.២០០​ម៉ែត្រ​ការ៉េ​សម្រាប់​សាងសង់​ស្ទូឌីយោ​ទូរទស្សន៍​នេះ គឺ​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​ដើម​មាន ក្រុង​តាខ្មៅ ខេត្ត​កណ្ដាល។ ដី​នេះ​មាន​តម្លៃ​ជាង ១០​ម៉ឺន ៧​ពាន់​ដុល្លារ​អាមេរិក ត្រូវ​បាន​មន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ ​ជាតិ ឲ្យ​ដឹង​ថា គឺ​ចំនួន​ដែល​ត្រូវ​ចាប់​ផ្ដើម​ក្នុង​កម្រិត​មួយ​ដ៏​ស្ដួចស្ដើង​នៅ​ឡើយ​ទេ។ តួលេខ​នេះ​នៅ​មិន​ទាន់​គិត​ដល់​ការ​វិនិយោគ​លើ​បរិក្ខារ និង​ការ​បំពាក់​សម្ភារៈ​បច្ចេកទេស ព្រម​ទាំង​ថ្លៃ​បុគ្គលិក​ទៀត​នៅ​ឡើយ​ផង។

បច្ចុប្បន្ន ប្រទេស​កម្ពុជា មាន​ទូរទស្សន៍​ចំនួន ១៦​ស្ថានីយ​កំពុង​ដំណើរ​ការ ហើយ​និង​ប៉ុស្តិ៍​ខ្សែ​កាប​បូក​រួម​ទាំង​ផ្កាយ​រណប​សំខាន់ៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ ផង។ ក្រោយ​ពី​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​នយោបាយ​រួម​រវាង​គណបក្ស​ទាំង​ពីរ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ ទី​២២ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៤ គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​រៀបចំ​គម្រោង ដោយ​ស្នើ​បង្កើត​ទូរទស្សន៍​ឈ្មោះ​ថា ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ។

អគ្គនាយក​ហិរញ្ញវត្ថុ​នៃ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ លោក គី វណ្ណដារ៉ា ឲ្យ​ដឹង​ថា ថ្វី​បើ​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ ការ​រៃអង្គាស​ថវិកា​ក្នុង​ប្រទេស​បាន​ផ្អាក ក៏​ចំនួន​លុយ​ដែល​ប្រមូល​បាន​ពី​សប្បុរសជន​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​បាន​ជាង ៧០​ម៉ឺន​ដែរ។ លោក​បន្ត​ថា បើ​ទោះ​ជា​លុយ​ដែល​បាន​ពី​ការ​វិភាគទាន​នេះ​មើល​ទៅ​ហាក់​មាន​ចំនួន​ច្រើន ប៉ុន្តែ​តម្រូវ​ការ​ចំពោះ​មុខ គឺ​អាច​ត្រូវ​ការ​លុយ​ប្រមាណ ១​លាន​ដុល្លារ​កន្លះ​ដែរ ដើម្បី​ឲ្យ​ដំណើរ​ការ​ទៅ​បាន សម្រាប់​ដំណាក់​កាល​ចាប់​ផ្ដើម។ លោក គី វណ្ណដារ៉ា បន្ថែម​ថា គម្រោង​ទូរទស្សន៍​ត្រូវ​ការ​លុយ​ឲ្យ​បាន​គ្រប់​ចំនួន​ដូច​ការ​គ្រោង​ទុក ខាង​គណបក្ស​បាន​ផ្អាក​សកម្មភាព​រៃអង្គាស​លុយ​មួយ​រយៈពេល​សិន ដោយ​ត្រូវ​រង់ចាំ​ទិដ្ឋភាព​ច្បាប់​បន្ថែម​ទៀត។ លោក​បន្ត​ថា «ការ​លើក​ អង់តែន។ អង់តែន​កន្លែង​យើង​ហ្នឹង​តម្រូវ​ដី​ឲ្យ​មាន​ប្លង់​រឹង។ ពេល​មាន​ប្លង់​រឹង​ហើយ បាន​យើង​ទៅ​សុំ​ច្បាប់​ដំឡើង​អង់តែន។ អ៊ីចឹង​នេះ យើង​ត្រូវ​ការ​ទិដ្ឋភាព​ច្បាប់​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដើម្បី​អាច​ឈាន​ទៅ​ដល់​ដំណើរ​ការ​ក្នុង​ការ​លើក​អង់តែន»

ជុំវិញ​រឿង​នេះ មន្ត្រី​ច្រក​ចេញ​ចូល​តែ​មួយ​នៃ​មន្ទីរ​សុរិយោដី​ខេត្ត​កណ្ដាល បាន​បដិសេធ​បញ្ហា​នេះ ដោយ​អះអាង​ថា ពុំ​បាន​ដឹង​ទេ។ ផ្ទុយ​ពី​នេះ មន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ និយាយ​ថា ការ​ពិត ពាក្យ​ស្នើសុំ​កាន់​កាប់​ដី​បាន​ដល់​ការិយាល័យ​នៃ​មន្ទីរ​សុរិយោដី មួយ​សប្ដាហ៍​មក​ហើយ។

ទាក់ទិន​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​នេះ កាល​ពី​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៥ ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​អះអាង​ថា ខ្លួន​ជា​សមាជិក​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ មក​ពី​ខេត្ត​ស្វាយរៀង និង​ខេត្ត​កណ្ដាល បាន​ទាមទារ​លុយ​វិញ​ពី​គណបក្ស​ប្រឆាំង ក្រោម​ហេតុផល​ថា ឃើញ​តែ​រៃអង្គាស​លុយ ប៉ុន្តែ​ពុំ​បាន​ដំណើរ​ការ​អ្វី​សោះ។

យ៉ាង​នេះ​ក្តី គណបក្ស​ជំទាស់​ចាត់​ទុក​ថា នេះ​ជា​រូបភាព​នយោបាយ។ ម្យ៉ាង​វិញ អ្នក​មក​តវ៉ា​សុំ​ដក​លុយ​វិញ គឺ​ជា​ការ​អុកឡុក​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​អ្នក​ទាំង​នោះ​ពុំ​មែន​ជា​សកម្មជន និង​សមាជិក​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ថែម​ទៀត​ផង។
ជុំវិញ​ភាព​យឺតយ៉ាវ​នៃ​គម្រោង​បង្កើត​ទូរទស្សន៍​ព្រះអាទិត្យ​នេះ ត្រូវ​បាន លោក គី វណ្ណដារ៉ា និយាយ​ថា ដោយសារ​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​ទទួល​ម៉ៅការ​បន្ត​ពី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ លែង​ហ៊ាន​ជួល​អង់តែន​ឲ្យ។ ហេតុ​នេះ ទើប​គណបក្ស​សម្រេច​រក​ដី​ផ្ទាល់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​វិញ ដើម្បី​អាច​ដំណើរ​ការ​ទៅ​តាម​ការ​គ្រោង​ទុក៕ 
ប្រភពពី www.rfa.org/khmer ដោយ ម៉ម មុនីរតន៍
«ជំងឺ» គឺ​ជា​ប្រភព​នៃ​សេចក្ដី​ឈឺ​ចាប់ និង​សេចក្ដី​ស្លាប់ ប្រសិនបើ​មិន​មាន​ការ​ព្យាបាល​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ និង​ទាន់​ពេល​វេលា។ ភាគ​ច្រើន​ជំងឺ​ដែល​កើត​នៅ​លើ​រាងកាយ គេ​អាច​រក​ថ្នាំ​ព្យាបាល​អោយ​ជា​ស្រាកស្រាន្ត ឬ​បន្ធូរបន្ថយ​ការ​ឈឺ​ចាប់​បាន។ ប៉ុន្តែ​ជំងឺ​សង្គម-​នយោបាយ គឺ​ជា​ជំងឺ​ដ៏​កាច​សហាវ​ដែល​ពិបាក​រក​ពេទ្យហ្ម​ណា​ព្យាបាល​អោយ​សះ​ស្បើយ ហើយ​អ្វី​ដែល​គ្រោះថ្នាក់​បំផុត​នោះ​គឺ ជំងឺ​ទាំង​នេះ​អាច​ធ្វើ​អោយ​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​លាន​នាក់​ត្រូវ​រង​ទុក្ខ​វេទនា និង​រហូត​ដល់​បាត់បង់​ជីវិត​ក៏​ថា​បាន។

សង្គម-​នយោបាយ​កម្ពុជា ដែល​ហែកហួរ​ដោយ​សង្គ្រាម​អស់​ជា​ច្រើន​ទសវត្សរ៍​កន្លង​មក ប្រាកដ​ណាស់​នៅ​មាន​ជំងឺ​ជា​ច្រើន​ដែល​លាក់​ខ្លួន​មិន​ទាន់​ធ្វើ​ រោគវិនិច្ឆ័យ​ដើម្បី​ព្យាបាល ឬ​ក្នុង​មូលហេតុ​មួយ​ទៀត​គឺ ដឹង​ថា​សង្គម​មាន​ជំងឺ តែ​មិន​អើពើ ត្បិត​ស៊ាំ​ទៅ​នឹង​ភាព​ឈឺ​ចាប់​របស់​ជំងឺ​សង្គម​ទាំង​នេះ។

តើ​ជំងឺ​ដ៏​កាច​សាហាវ​អ្វី​ខ្លះ​ដែល​កំពុង​បំផ្លិចបំផ្លាញ​សង្គម​ជាតិ​កម្ពុជា ស្ទើរ​មិន​អោយ​ងើបមុខ​រួច​ដូច​សព្វថ្ងៃ?
យ៉ាង​ហោច​ណាស់​នៅ​កម្ពុជា មាន​ជំងឺ​ដ៏​កាច​សាហាវ​យ៉ាង​តិច​ចំនួន ៥ ដែល​កំពុង​សម្ងំ​លាក់ខ្លួន​បំផ្លិចបំផ្លាញ​សង្គម-​នយោបាយ ធ្វើ​អោយ​រាំងស្ទះ​ដល់​ការ​លូតលាស់​ប្រទេស​ដ៏​ក្រីក្រ​មួយ​នេះ​ក្នុង​ពេល​ បច្ចុប្បន្ន។ ជំងឺ​ទាំង​៥ នោះ​គឺ ជំងឺ​ក្ដិចត្រួយ ជំងឺ​តួឯក ជំងឺ​អាត្មានិយម ជំងឺ​លាប​ពណ៌ និង​ជំងឺ​ងប់ងុល។

​១. ជំងឺ​ក្ដិចត្រួយ

ជំងឺ «ក្ដិចត្រួយ» គឺ​ជា​ជំងឺ​ដែល​ចាក់​ឫស​យ៉ាង​ជ្រៅ​នៅ​ក្នុង​ផ្នត់គំនិត​ជាតិ​សាសន៍​ខ្មែរ មិន​ថា​សម័យ​មុន ឬ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន។ ជំងឺ​នេះ សំដៅ​ទៅ​លើ​ទង្វើ​បំផ្លិចបំផ្លាញ កាច់​បំបាក់ ប៉ែង​ជើង​ផ្ដួល​អ្នក​ដទៃ ដោយសារ​ក្ដី​ច្រណែន​ឈ្នានីស ភាព​លោភលន់ និង​មិន​ចង់​ឃើញ​អ្នក​ដទៃ​ពូកែ​ជាង មាន​អំណាច​ជាង មាន​យសស័ក្ដិ​ខ្ពស់​ជាង​ខ្លួន ឬ​ល្អ​ប្រសើរ​លើស​ខ្លួន និង​ក្រុម​ខ្លួន។

នៅ​ក្នុង​សង្គម-​នយោបាយ​កម្ពុជា គេ​ពិត​ជា​បាន​ដឹង​អំពី «ជំងឺ​ក្ដិចត្រួយ» មាន​ស្ទើរ​គ្រប់​ទីកន្លែង មិន​ថា​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ក្រសួង​រដ្ឋ ឬ​ស្ថាប័ន​ឯកជន។ កត្តា​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​រាំងស្ទះ​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​ស្ថាប័ន ឬ​ប្រទេស​ជាតិ​ងើប​មុខ​ស្ទើរតែ​មិន​រួច។ ជាក់ស្ដែង ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន អ្នក​ចេះ និង​អ្នក​មាន​សមត្ថភាព​ពិត​ប្រាកដ​មួយ​ចំនួន ហាក់​ពិបាក​រស់ ពិបាក​សម្រប​ខ្លួន​ក្នុង​បរិបទ​សង្គម​កើត​ជំងឺ​បែប​នេះ។ ដើម្បី​ឈរ​ជើង​អោយ​នឹង និង​ដើម្បី​សេចក្ដី​សុខ អ្នក​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បង្ខំចិត្ត​ធ្វើ​គ ធ្វើ​ថ្លង់ មិន​ហ៊ាន​បញ្ចេញ​សមត្ថភាព និង​រង់ចាំ​ឱកាស​មក​ដល់ ដូច​ពំនោល​ដែល​ថា «ក្របី​ពួន​ក្នុង​គុម្ព​ត្រែង សំលៀង​ស្នែង​ត្រៀម​ចូល​ជល់»។

យ៉ាងណាមិញ ឱកាស​អាច​ចូល​ជល់​ដើម្បី​បញ្ចេញ​សមត្ថភាព​ក្នុង​សង្គម​ដែល​ចូលចិត្ត​ ក្ដិចត្រួយ​នេះ អាច​កើត​ឡើង​បាន ឬ​មិន​បាន​ហាក់​ពិបាក​រំពឹង​ដល់។ កត្តា​នេះ​ហើយ​ដែល​ធ្វើ​អោយ​អ្នក​មាន​សមត្ថភាព​ពិតប្រាកដ មិន​អាច​រួបរួម​គ្នា​ជា​កម្លាំង បី​ដូចជា​គ្រាប់​ខ្សាច់​ដែល​នៅ​រប៉ាត់រប៉ាយ​មិន​អាច​ភ្ជាប់​បាន។ ជា​លទ្ធផល ប្រសិនបើ​ជំងឺ​នេះ​មិន​ត្រូវ​បាន​ព្យាបាល​អោយ​ជា​សះស្បើយ​ក្នុង​សង្គម​ កម្ពុជា ទេ មិនមែន​ខូច​ប្រយោជន៍​តែ​បុគ្គល​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​ជាតិ​សាសន៍​ខ្មែរ​ទាំង​មូល ត្រូវ​រងគ្រោះ​ទុក្ខសោក មុជ​មិន​ជ្រៅ​ទៅ​មិន​ឆ្ងាយ ត្បិត​ជំងឺ​ក្ដិចត្រួយ​នេះ នៅ​បន្ត​ស៊ី​រូង​បំផ្លិចបំផ្លាញ​សង្គមជាតិ​យ៉ាង​ជ្រៅ។

២. គឺ​ជំងឺ​តួឯក

ជំងឺ «តួឯក» គឺ​ជា​ជំងឺ​ឆ្លង​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ជំងឺ​ពិបាក​ព្យាបាល​ទាំង​៥ ដែល​កំពុង​ចាក់ឫស​យ៉ាង​ជ្រៅ​នៅ​ក្នុង​សង្គម-​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា។ កាល​ដែល​ហៅ​ថា​ជា «ជំងឺ​ឆ្លង» ដោយ​ហេតុ​ថា ជំងឺ​នេះ​អាច​ផ្ទេរ​ពី​ឪពុក​ទៅ​កូន ពី​កូន​ផ្ទេរ​បន្ត​ទៅ​ចៅ​បាន បើ​សិន​មិន​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​អោយ​ជា​សះ​ស្បើយ។

ជា​ធម្មតា នៅ​ក្នុង​ល្ខោន ឬ​ភាពយន្ត តួឯក​គឺ​ជា​តួ​សំខាន់​បំផុត​ដែល​ខ្វះ​មិន​បាន និង​តែង​ទទួល​បាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​ខ្លាំង​ពី​សំណាក់​ទស្សនិកជន​ជាង​តួអង្គ ​ដទៃ។ ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ ក្នុង​តថភាព​ពិត​នៃ​សង្គម-​នយោបាយ​កម្ពុជា នៅ​ពេល​និយាយ​ដល់​ពាក្យ ជំងឺ«តួឯក» គេ​អាច​យល់​បាន​ភ្លាម​ថា ជា​ជំងឺ​របស់​បុគ្គល ឬ​ក្រុម​មនុស្ស​ដែល​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​ជា​បុគ្គល​សំខាន់​បំផុត​ដែល​មិន​អាច​ ខ្វះ​បាន ឬ​ដែល​ចាំបាច់​ត្រូវ​លើក​តម្កើង និង​ចាត់​ទុក​ជា​ទី​សក្ការបូជា​របស់​អ្នក​នៅ​ក្រោម​ឱវាទ។ បើ​គ្មាន​បុគ្គល «តួឯក» ម្នាក់​នេះ ឬ​ក្រុម​នេះ ស្ថាប័ន ឬ​អង្គភាព​ទាំង​មូល ឬ​រហូត​ដល់​ថ្នាក់​ប្រទេស​ទាំង​មូល​នឹង​ក្រឡាប់ចាក់​ជា​មិន​ខាន។ ជាក់ស្ដែង គេ​តែង​លឺ​ជា​ញឹកញយ​ចេញ​ពី​មាត់​អ្នកនយោបាយ​កម្ពុជា​ថា បើ​គ្មាន​រូប​លោក កម្ពុជា​នឹង​ក្រឡាប់ចាក់ គ្មាន​សុខ​សន្តិភាព​ដូច​សព្វថ្ងៃ​ជា​មិន​ខាន​ជាដើម។

​៣. ជំងឺ​អាត្មា​និយម

​ជំងឺ «អាត្មានិយម» សំដៅ​យក​ជំងឺ​គិតតែ​ពី​ប្រយោជន៍​ខ្លួន គិត​ពី​គ្រួសារ​ខ្លួន ក្រុម​ខ្លួន​មិន​ខ្វល់​ពី​សុខទុក្ខ​អ្នក​ដទៃ ពោល​អោយ​ខ្លី អ្នក​កើត​ជំងឺ​នេះ​ហ៊ាន​ធ្វើ​អំពើ​អយុត្តិធម៌ អោយ​អ្នក​ដទៃ​រង​ថ្ម​បាក់​ជំនួស​ខ្លួន និង​ហ៊ាន​ប្រើ​គ្រប់​ល្បិចកល​សព្វ​បែប​សព្វ​យ៉ាង​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ ផលប្រយោជន៍​សម្រាប់​ខ្លួន ពោល​គឺ​ហ៊ាន​សូម្បី​តែ​ដុត​ផ្ទះ​អ្នក​ដទៃ​ដើម្បី​ចម្អិន​ពងមាន់​របស់​ខ្លួន​ ក៏​មិន​ស្ទាក់ស្ទើរ​នឹង​ធ្វើ។ មូល​ហេតុ​នៃ​ជំងឺ​អាត្មានិយម គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី​មហិច្ឆតា ពី​ភាព​លោភ​ឥត​ព្រំដែន ចង់​បាន​ហើយ​ចង់​បាន​ទៀត និង​ភាព​គ្មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ។ ជា​ឧទាហរណ៍​ដ៏​តូច​មួយ​ក្នុង​បរិបទ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា អ្នក​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​បាន​យក​ប្រជានុរាស្ត្រ​និង​ទឹកដី​ជា​ថ្នូរ​ ដើម្បី​ពឹង​បរទេស​មក​ជួយ​ច្បាំង​នឹង​សាសន៍​ខ្មែរ​គ្នា​ឯង ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ដណ្ដើម​អំណាច​មក​គ្រប់គ្រង​អោយ​ទាល់​តែ​បាន។

អស់​រាប់​រយ​ឆ្នាំ​កន្លង​ហើយ ជំងឺ​នេះ​នៅ​តែ​បន្ត​មក​ដល់​អ្នក​នយោបាយ​កម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន​មួយ​ចំនួន។ ជាក់ស្ដែង​នៅ​ពេល​មាន​ភ្លើង​ឆេះ​ក្នុង​ប្រទេស​ម្ដងៗ ដែល​ជា​ញឹកញាប់​កើត​ពី​ការ​ប្រឹង​ផ្លុំ​ប្រឹង​បង្កាត់​របស់​អ្នក​នយោបាយ​ដោយ ​ខ្លួន​ឯង លុះ​ដល់​ភ្លើង​ឆេះ​រាលដាល​ដល់​ខ្លួន អ្នក​នយោបាយ​នោះ​មិន​ហ៊ាន​ប្រឈម ហើយ​រត់​ពឹង​អោយ​បរទេស​កាត់ផ្ដាច់​ជំនួយ ឬ​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការ​ពន្លត់ភ្លើង​នយោបាយ។ ផលវិបាក​នៃ​ភាព​អាត្មានិយម​នេះ គ្មាន​អ្នកណា​ក្រៅ​អំពី​ប្រជាជន​ជាង ១៥​លាន​នាក់​ដែល​រង​ទុក្ខ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​នយោបាយ​ខ្លះ​គ្មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ ត្រូវ យក​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជា​ខែល​ដើម្បី​ការពារ​ប្រយោជន៍​ខ្លួន។

៤. ជំងឺ​លាប​ពណ៌

​ជំងឺ «លាប​ពណ៌» បាន​បណ្ដាល​អោយ​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ​ប្រេះស្រាំ ដុត​បញ្ឆេះ​កំហឹង ធ្វើ​អោយ​ចងគំនុំ​គុំកួន​គ្នា បាក់បែក​សាមគ្គី​ជាតិ ហើយ​ពេលខ្លះ​នាំ​ដល់​ការ​កាប់​សម្លាប់​គ្នា​គួរ​អោយ​ឈឺ​ចាប់​តាំងពី​អតីតកាល ​រហូត​បច្ចុប្បន្ន។ ជំងឺ​លាប​ពណ៌​នេះ បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សង្គម​នយោបាយ​កម្ពុជា តាំង​ពី​ដើម​យូរ​ណាស់​មក​ហើយ ជាពិសេស​នៅ​ក្នុង​របប​អាវ​ខ្មៅ​ប្រឡាក់​ឈាម ប៉ុល ពត ប្រជាជន​ស្លូតត្រង់​ត្រូវ​គេ​លាប​ពណ៌​ជា​ជន​ក្បត់​អង្គការ​បម្រើ​ផលប្រយោជន៍ ​ភ្នាក់ងារ​បរទេស មាន សេ.អ៊ី.អា (CIA) កា.ហ្សេ.បេ (KGB) ឬ គិញ​សំងាត់​វៀតណាម។

​ជា​លទ្ធផល ជនរងគ្រោះ​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រហារ​ជីវិត​យ៉ាង​ខ្លោចផ្សា។ ក្រោយ​ការ​រលត់​ទៅ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ គេ​រំពឹង​ថា ជំងឺ​លាប​ពណ៌​នេះ ប្រហែលជា​អាច​ជា​សះស្បើយ​ពី​ក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា តែ​មិន​ដូច្នោះ ជំងឺ​នេះ​រើ​ឡើង​វិញ ហើយ​កំពុង​បង្ក​អោយ​ឈឺ​ចាប់​ក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា។ ជា​ឧទាហរណ៍ ក្នុង​របត់​នយោបាយ​បច្ចុប្បន្ន អ្នក​នយោបាយ​មួយ​ក្រុម​ចោទ​ខ្មែរ​ម្ខាង​ថា​ជា​យួន ម្ខាង​ទៀត​ចោទ​ថា ជា​ជន​ក្បត់ជាតិ ក្រុម​ម្ខាងៗ​ខំ​ប្រឹង​លាប​ពណ៌​គ្នា ស​អោយ​ទៅ​ជា​ខ្មៅ ល្អ​អោយ​ទៅ​ជា​អាក្រក់។ ការ​លាប​ពណ៌​គ្នា​ក្នុង​រង្វង់​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​បង្ហាញ​អោយ​ឃើញ​កាន់​តែ​ ច្បាស់​អំពី​ការ​មិន​អាច​ធ្វើការ​ជាមួយ​គ្នា​ដើម្បី​បុព្វហេតុ​ជាតិ និង​ធ្វើ​អោយ​លេច​ឡើង​នូវ​សំណួរ​ថា តើ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បង់ពន្ធ និង​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើសរើស​អ្នក​នយោបាយ​ដើម្បី​អោយ​លោក​ទាំង​អស់​នោះ​យក​ កម្លាំង​ញើស​ឈាម​ប្រជាជន យក​អំណាច​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ ទៅ​ឈ្លោះ​ទាស់​ទែង​គ្នា ទៅ​លាប​ពណ៌​គ្នា​បែប​នេះ​ឬ? ចម្លើយ​គឺ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ! ប្រជាពលរដ្ឋ​ចង់​បាន​សុខ​សន្តិភាព ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស ចង់​ឃើញ​ភាព​ចុះ​សម្រុង​រវាង​អ្នក​នយោបាយ​ទាំង​អស់ ត្បិត​មាន​បញ្ហា​ជាតិ​ជា​ច្រើន​ត្រូវការ​ដោះស្រាយ​ជា​បន្ទាន់។

៥. ជំងឺ​ងប់ងុល

ជំងឺ «ងប់ងុល» គឺ​ជា​ប្រភព​នៃ​ទំនាស់ និង​បញ្ហា។ មូលហេតុ​នៃ​ភាព​ងប់ងុល​អាច​ដោយសារ​ការ​ស្រឡាញ់​ខ្លាំង​ពេក និង​ដោយសារ​ការ​ស្អប់​ខ្លាំង​ពេក។ ជំងឺ​ងប់ងុល​នេះ ត្រូវ​បាន​គេ​សង្កេត​ឃើញ​លេច​ឡើង និង​ឆ្លង​រាលដាល​ផុលផុស​សាយភាយ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​នៅ​ក្នុង​សង្គម​នយោបាយ​ កម្ពុជា តាំង​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជា​សកល​ក្នុង​អាណត្តិ​ទី​៥ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣ ក្នុង​រង្វង់​អ្នក​នយោបាយ​បដិបក្ខ​ទាំង​ពីរ និង​ក្រុម​អ្នកគាំទ្រ​របស់​ខ្លួន​ដែល​ជា​លទ្ធផល​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ សង្គម​កម្ពុជា​បាន​បែង​ចែក​ជា​ពីរ​ក្រុម។ ក្រុម​ម្ខាង​គាំទ្រ​បក្ស​កាន់​អំណាច និង​ក្រុម​ម្ខាង​ទៀត គាំទ្រ​បក្ស​ជំទាស់។ ប្រជាជន​សាមញ្ញ និង​បញ្ញវន្ត​ដែល​ប្រកាន់​និន្នាការ​កណ្ដាល ហាក់​គ្មាន​កន្លែង​ឈរ​ក្នុង​សង្គម​នេះ ត្បិត​ថា បើ​និយាយ​ប៉ះ​ក្រុម​ម្ខាង ប្រាកដ​ណាស់​អ្នក​គាំទ្រ​ដ៏​ងប់ងុល​របស់​ក្រុម​នេះ​នឹង​ជេរប្រមាថ​ គំរាមកំហែង លាប​ពណ៌​ថា ជា​អ្នក​គាំទ្រ​របស់​ក្រុម​ម្ខាង​ទៀត។ ជា​លទ្ធផល បញ្ញវន្ត​អ្នក​ចេះ​ដឹង និង​អ្នក​ខ្វាយខ្វល់​អំពី​វាសនា​ជាតិ​មាតុភូមិ​ជា​ច្រើន​ត្រូវ​ជ្រើសរើស​ការ ​ប្រកាន់​យក​គំនិត «ស្ងៀម​ជាង​ស្រដី​ឆី​ចេក​ខ្ចី​ជាង​មាត់​ទទេ» ពោល​អោយ​ចំ គឺ​ពួកគេ​ជ្រើសរើស​ការ​នៅ​ស្ងៀម មិន​មាន​មតិ​ដើម្បី​សេចក្ដី​សុខ។

ជា​ការ​ពិត​ណាស់ ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ ការ​បង្ហាញ​​ឆន្ទៈ​នយោបាយ​គាំទ្រ​គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​ខ្លួន​ពេញ​ចិត្ត​មិន​ជា ​ការ​ប្លែក​នោះ​ទេ តែ​អ្វី​ដែល​ប្លែក និង​មិន​ល្អ​នោះ គឺ​ការ​ងប់ងុល​នឹង​គណបក្ស​ហួសហេតុ។ លើស​ពី​នេះ អ្នក​គាំទ្រ​ដ៏​ងប់ងុល​របស់​បក្ស​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា មិន​ខ្លាច​នឹង​ការ​ប្រើ​សម្ដី​គ្រោតគ្រាត ជេរ​បញ្ចោរ ឌឺដង​ដាក់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ជាពិសេស នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​សង្គម ក្នុង​បំណង​បង្ក្រាប​គូបដិបក្ខ​មិន​អោយ​ងើប​បាន។ នេះ​មិន​ត្រឹមតែ​អ្នក​គាំទ្រ សូម្បី​តែ​មេដឹកនាំ​បក្ស​ទាំង​ពីរ​ក៏​មិន​ញញើត​នឹង​ជេរ​ប្រមាថ​គ្នា វាយ​ប្រហារ​គ្នា ហាក់​ចាត់​ទុក​ភាគី​ម្ខាង​ជាស​ត្រូវ​ដែល​ត្រូវតែ​កម្ចាត់​ចោល​ពី​ឆាក​ នយោបាយ។ យ៉ាង​ណា​មិញ គេ​ពិបាក​បន្ទោស​អ្នក​គាំទ្រ​ទាំង​នោះ​ថា មិន​មាន​សីលធម៌​ណាស់ ត្បិត​ចាស់​បុរាណ​ខ្មែរ​អប់រំ​មក​ថា «ដឹង​ឆ្លើយ​ព្រោះ​ដង កូនសោ​ត​រែង​ឆ្គង​ព្រោះ​តែ​ឪពុក»។ បើ​ឪពុក​ដែល​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​មិន​ធ្វើ​គំរូ​ល្អ ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​មហា​គ្រួសារ​នេះ ប្រហែល​មិន​អាច​ក្លាយ​ជា​ពលរដ្ឋ​ល្អ​បាន​ឡើយ៕ ប្រភពពី www.rfa.org/khmer ដោយ ឯក សិរី
លោក សម រង្ស៊ី ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ (ឆ្វេង) លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន (ស្ដាំ) ថ្លែង​ទៅ​កាន់​អ្នកកាសែត​នៅ​វិមាន​រដ្ឋសភា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៩ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១៥។
សំណុំ​រឿង លោក សម រង្ស៊ី ចុង​ក្រោយ​ដែល​តុលាការ​សើរើ​សំណុំ​រឿង​ចាស់ ចេញ​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន​លោក​នៅ​ពេល​នេះ គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ​វិវឌ្ឍន៍​កាន់​តែ​អាក្រក់​នា​ពេល​ បច្ចុប្បន្ន​នេះ ពិសេស​នឹង​ឈាន​ទៅ​ដល់​ការ​ប្រេះស្រាំ​វប្បធម៌​សន្ទនា​រវាង​គណបក្ស​ទាំង​ពីរ ដែល​នឹង​ពិបាក​ស្ដារ​ឡើង​វិញ​បាន។

ទោះ​បី​ជា​បែប​នេះ​ក្ដី នរណា​ក៏​ដឹង​ដែរ​ថា ការ​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​គាប​សង្កត់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ជា​បន្តបន្ទាប់ ​នេះ ជា​ហេតុផល​នយោបាយ​ដែល​សហគមន៍​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ថ្កោលទោស​ចំពោះ​ការ​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ដែល​គេ​មើល​ឃើញ​ពី​ភាព​មិន​ស្មើ​គ្នា​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង។

តើ​អ្វី​នៅ​ពី​ក្រោយ​នៃ​ការ​ចេញ​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន លោក សម រង្ស៊ី ផ្ទួនៗ​នោះ?
ថ្វីត្បិតតែ​តំណាង​គណបក្ស​ទាំង​ពីរ​បាន​ជួប​គ្នា​ជា​លើក​ដំបូង​កាល​ពី​ ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី​១០ ធ្នូ នេះ​ក៏ដោយ ក៏​ស្ថានភាព​នយោបាយ​ដែល​បាន​ឡើង​កម្ដៅ​ខ្លាំង​ណាស់​ទៅ​ហើយ ក៏​ប្រហែល​មិន​ទាន់​អាច​ស្ដារ​នូវ​អ្វី​ដែល​អ្នក​នយោបាយ​ហៅ​ថា វប្បធម៌​សន្ទនា​នោះ​បាន​ដោយ​ងាយ​នោះ​ឡើយ។ នៅ​ទីបំផុត វប្បធម៌​សន្ទនា​នេះ​មិន​អាច​ឈ្នះ​វប្បធម៌​ចាប់​ចង ដែល​រដ្ឋាភិបាល​តែង​តែ​អនុវត្ត​កន្លង​មក​នោះ​ទេ។

អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ បាន​ប្រើប្រាស់​ល្បែង​នយោបាយ​ម្ដង​ត្រជាក់ ម្ដង​ក្ដៅ​នេះ មិន​មែន​ជា​លើក​ទី​១ នោះ​ទេ។ ល្បែង​នយោបាយ​នេះ បាន​កើត​មាន​ជា​ដដែលៗ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា។ រយៈពេល​ជាង ២០​ឆ្នាំ​កន្លង​មក អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​តែង​តែ​ប្រើប្រាស់​ល្បែង​នយោបាយ​រុក​កួន​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​ មក​ឥត​ឈប់​ឈរ ពិសេស​ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជា​លើក​ដំបូង​តាម​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ មក។

ងាក​មក​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​វិញ មេ​ដឹក​នាំ​គណបក្ស​ជាប់​ឆ្នោត​ទាំង​ពីរ​នៅ​ក្នុង​អាណត្តិ​ទី​៥ តែង​តែ​រក​វិធីសាស្ត្រ​ផ្ដួល​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​នៅ​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត។ ការ​យក​ឈ្នះ​ចាញ់​គ្នា​រវាង​អ្នក​នយោបាយ​នៅ​ពេល​នេះ គឺ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច បក្ស​ប្រឆាំង ហាក់​ដូចជា​ភ្លេច​តម្រូវ​ការ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ដែល​បក្ស​ជាប់​ឆ្នោត​ទាំង​ពីរ​ធ្លាប់​បាន​សន្យា​នៅ​មុន​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​នោះ។

ជា​ការ​ពិត​ណាស់ តម្រូវ​ការ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​នោះ គឺ​សុខ​សន្តិភាព។ ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​ចង់​ឃើញ​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ពី​មួយ​ជំនាន់​ទៅ​មួយ​ជំនាន់ ហែកហួរ​គ្នា​គ្មាន​ទី​បញ្ចប់ ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ដោយ​ស្មើ​ភាព ពិសេស​ទៅ​ទៀត​នោះ គឺ​តម្រូវ​ការ​ក្រពះ ជាដើម។ របាយការណ៍​ធនាគារ​ពិភពលោក (World Bank) បង្ហាញ​ថា ប្រជាជន​ជាង ៣​លាន​នាក់​មាន​ជីវភាព​ក្រីក្រ ហើយ​ជាង ៨​លាន​នាក់ មាន​ជីវភាព​ជិត​ក្រ។

ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ លោក ហ៊ុន សែន កំពុង​ប្រើ​គោល​នយោបាយ "ឈ្នះៗ" ក្នុង​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​ខ្លួន ដែល​គោល​នយោបាយ​នេះ​មាន​បី​សំខាន់ គឺ​ទី​១ ការ​រក្សា​សុវត្ថិភាព​អាយុ​ជីវិត ទី​២ ការ​រក្សា​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ និង​ទី​៣ ការ​រក្សា​ឋានៈ និង​តួនាទី។

នៅ​គ្រា​ដែល​គណបក្ស​ប្រឆាំង​កំពុង​មាន​សន្ទុះ​អ្នក​គាំទ្រ​របស់​ខ្លួន​ កាន់​តែ​កើន​ឡើង​ពី​មួយ​អាណត្តិ​ទៅ​មួយ​អាណត្តិ ហើយ​អាណត្តិ​ទី​៥ នេះ លទ្ធផល​បោះ​ឆ្នោត​ប្រដេញ​គ្នា​នោះ​ជា​មេ​រៀន​ស្រាប់។ បញ្ហា​នេះ ចង់​មិន​ចង់ រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​តែ​រក​វិធី​ទប់ស្កាត់​តាម​រយៈ​យុទ្ធសាស្ត្រ "ឈ្នះៗ" នេះ ពោល​គឺ​ការ​រក្សា​ឋានៈ​តួនាទី ឬ​អំណាច​ជា​កត្តា​ចម្បង។ ទន្ទឹម​នឹង​នេះ នរណា​ក៏​ដឹង​ដែរ​ថា ក្រុម​អ្នក​មាន​អំណាច ឬ​ក្រុម​គ្រួសារ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន សុទ្ធតែ​ជា​ក្រុម​អ្នក​មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ស្ដុកស្ដម្ភ។

ក្រៅ​ពី​នេះ​ទៀត ជំងឺ​មិន​ទុក​ចិត្ត​ក៏​ជា​រឿង​សំខាន់​ដែរ នៅ​គ្រា​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា ក្នុង​រយៈពេល​ប្រមាណ ៣០​ឆ្នាំ មិន​ដែល​ធ្លាប់​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​មេ​ដឹក​នាំ​សោះ​នោះ ការ​ដឹក​នាំ​របស់​បុគ្គល​តែ​ម្នាក់​ដ៏​យូរ​បែប​នេះ ក៏​មាន​ភាព​វិជ្ជមាន និង​អវិជ្ជមាន​ច្រើន​ដែរ ដូចជា បញ្ហា​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស អំពើ​និទ្ទណ្ឌភាព​ក្នុង​សង្គម ការ​បណ្ដេញ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចេញ​ពី​លំនៅឋាន និង​អំពើ​និទ្ទណ្ឌភាព ជាដើម។

ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត សារ​នយោបាយ​របស់​មេ​បក្ស​ប្រឆាំង លោក សម រង្ស៊ី ដែល​ថា "មាន​ស៊ី អត់​សែន មាន​សែន អត់​ស៊ី​នោះ" ប្រហែល​ជា​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ការ​ចងចាំ​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន រហូត​ក៏​ថា​បាន។ ប្រការ​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ប្រហែល​ជា​មិន​អាច​ទុក​ចិត្ត លោក សម រង្ស៊ី ឡើយ​បើ​សិន​ជា​លោក​ចាញ់​ឆ្នោត​នោះ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ជា​ញឹកញយ អំពាវនាវ​ឲ្យ​បញ្ចប់​វប្បធម៌ "ទឹក​ឡើង​ត្រី​ស៊ី​ស្រមោច ទឹក​ហោច​ស្រមោច​ស៊ី​ត្រី"។ លោក ហ៊ុន សែន ទំនង​ជា​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​ការ​សង​សឹក​ដោយ​ប្រការ​ណា​មួយ ក្រោយ​ពី​លោក​ធ្លាក់​ពី​អំណាច​ក៏​ថា​បាន។

ស្រប​ពេល​គ្នា​នេះ នៅ​មុន​ពេល​កម្ដៅ​នយោបាយ​ឡើង​កាន់​តែ​ខ្លាំង​រវាង​គណបក្ស​ជាប់​ឆ្នោត​ទាំង​ ពីរ គឺ​លោក សម រង្ស៊ី ធ្លាប់​បាន​រិះគន់​ថា លោក ហ៊ុន សែន ជា​មេ​ដឹក​នាំ​ផ្ដាច់​ការ។ លោក សម រង្ស៊ី ក៏​សរសេរ​នៅ​ក្នុង​ហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់​លោក​ភ្លាមៗ​ក្រោយ​ពេល​មាន​អំពើ​ហិង្សា​វាយ​តំណាង​រាស្ត្រ​បក្ស​ប្រឆាំង ​ពីរ​រូប​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ តុលា នោះ​ថា ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខាង​មុខ លោក ហ៊ុន សែន ដឹង​ខ្លួន​ថា លោក​មិន​ឈ្នះ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខាង​មុខ ហើយ​ដើម្បី​រក្សា​អំណាច​បាន​ច្រើន​ឆ្នាំ​ត​ទៅ​ទៀត​នោះ មាន​តែ លោក ហ៊ុន សែន ប្រើ​វិធី​ស្រដៀង​ក្រុម​ហ្វាស៊ីស (Fascist) នៅ​ប្រទេស​អ៊ីតាលី ដែល​ប្រើ​ហិង្សា​លើ​អ្នក​តំណាង​រាស្ត្រ និង​អ្នក​ដទៃ​ទៀត។ល។

ការ​ឌឺដង​ដាក់​គ្នា​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ទំនង​ជា​មិន​អាច​ទប់​កំហឹង​របស់​ខ្លួន​បាន​នោះ​ឡើយ។ ម្យ៉ាង​ទៀត ជំងឺ​មិន​ទុក​ចិត្ត​ក៏​មាន ហើយ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ឥទ្ធិពល​ខ្លួន​ផង​នោះ លោក ហ៊ុន សែន មាន​តែ​ប្រើ​នយោបាយ "ឈ្នះៗ" នេះ ដើម្បី​ចាត់​ការ​ទៅ​លើ​ដៃគូ ព្រោះ​ថា ការ​ចេញ​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន លោក សម រង្ស៊ី ទៅ​តាម​បណ្ដឹង​របស់ លោក ហោ ណាំហុង ដែល​ជា​សំណុំ​រឿង​ចាស់​កប់​ទុក​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​នោះ គឺ​ធ្វើ​ឡើង​មួយ​ថ្ងៃ​ក្រោយ លោក ហ៊ុន សែន ប្រកាស​ថា សំណុំ​រឿង​របស់​មេ​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​ក្នុង​ដៃ​តុលាការ​នៅ​ឡើយ។ លោក ហ៊ុន សែន ក៏​ប្រកាស​ថា លោក​ក៏​មិន​ធ្វើ​ជា​តួ​ចិត្ត​ល្អ ក្នុង​ការ​ស្នើសុំ​ទៅ​ព្រះមហាក្សត្រ សុំ​ព្រះរាជទាន​ទោស​ឲ្យ លោក សម រង្ស៊ី ទៀត​ដែរ។
លើស​ពី​នេះ​ទៀត អ្វី​ដែល​គួរ​ឲ្យ​សាធារណជន​ចាប់​អារម្មណ៍​ទៀត​នោះ គឺ​សំណុំ​រឿង​របស់ លោក សម រង្ស៊ី ត្រូវ​បាន​តុលាការ​ចេញ​ដីកា​កោះ​ហៅ​ផ្ទួនៗ ក្រៅ​ពី​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន​តាម​បណ្ដឹង លោក ហោ ណាំហុង នោះ។

តុលាការ​បាន​ចេញ​ដីកា​ចំនួន​ពីរ​ទៀត​ប្រឆាំង​នឹង លោក សម រង្ស៊ី គឺ​ទី​១ លោក ហេង សំរិន ប្រធាន​រដ្ឋសភា បាន​ប្ដឹង លោក សម រង្ស៊ី ពី​បទ​បរិហារ​កេរ្តិ៍។ ដីកា​កោះ​ហៅ​មួយ​ទៀត គឺ​តុលាការ​ចោទ​ប្រកាន់ លោក សម រង្ស៊ី ពី​បទ​សម​គំនិត​ក្នុង​អំពើ​ក្លែង​បន្លំ​ឯកសារ​សាធារណៈ ប្រើប្រាស់​ឯកសារ​សាធារណៈ​ក្លែង និង​ញុះញង់​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ភាព​វឹកវរ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សន្តិសុខ​សង្គម ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សំណុំ​រឿង​ព្រឹទ្ធសភា លោក ហុង សុខហួរ។

ការ​ចេញ​ដីកា​ប្រឆាំង លោក សម រង្ស៊ី ជា​បន្តបន្ទាប់​នេះ តាម​មើល​ទៅ រដ្ឋាភិបាល​ហាក់​មិន​ខ្វល់​ទៅ​នឹង​ការ​ព្រមាន​របស់​សភា​អឺរ៉ុប និង​សភា​អាស៊ាន ដែល​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ទម្លាក់​បទ​ចោទ​នានា​ប្រឆាំង លោក សម រង្ស៊ី បញ្ឈប់​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​គណបក្ស​ប្រឆាំង ពិសេស​គឺ​ការ​ព្រមាន​របស់​សភា​អឺរ៉ុប ក្នុង​ការ​ឈប់​ផ្ដល់​ជំនួយ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ​ជាង ៤០០​លាន​ដុល្លារ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ឲ្យ​កម្ពុជា នោះ​ឡើយ ដោយ​ហេតុ​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ក៏​នៅ​មាន​មហា​អំណាច​សេដ្ឋកិច្ច​ចិន នៅ​ពី​ក្រោយ​ខ្នង​ដែរ។

ជា​សរុប​សេចក្ដី​ទៅ ការ​ផ្ដួល​គូបដិបក្ខ​ដោយ​ប្រើ​គោល​នយោបាយ "ឈ្នះៗ" និង​ចេញ​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន លោក សម រង្ស៊ី បែប​នេះ តាម​មើល​ទៅ លោក ហ៊ុន សែន នៅ​តែ​មាន​ជំងឺ​មិន​ទុក​ចិត្ត​អ្នក​ណា​ទាំងអស់ ក្រៅ​ពី​ក្រុម​គ្រួសារ​លោក។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត លោក​ចង់​បន្សាប​ឥទ្ធិពល​គណបក្ស​ប្រឆាំង និង​លោក សម រង្ស៊ី ព្រោះ​ថា ការ​ចាត់​ការ លោក សម រង្ស៊ី តាម​រូបភាព​បែប​នេះ មិន​មែន​ជា​រឿង​ថ្មី​នោះ​ឡើយ។ នៅ​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ម្ដងៗ លោក សម រង្ស៊ី មិន​ដែល​មាន​ឱកាស​នៅ​បម្រើ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​ពេញ​អាណត្តិ​នោះ​ឡើយ។ ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មើល​ឃើញ​ថា លោក សម រង្ស៊ី ជា​មនុស្ស​កំសាក​ជាដើម។

ក្រៅ​ពី​នេះ​ទៀត ក៏​ជា​ឱកាស​មួយ​សម្រាប់​បំបែក​បំបាក់​សម្ព័ន្ធភាព​រវាង លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក កឹម សុខា ដោយ​ទុក​ឲ្យ លោក កឹម សុខា ដឹក​នាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​តែ​ម្នាក់​ឯង ព្រោះ​រដ្ឋាភិបាល​ដឹង​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា បើ​សិន​ជា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បែក​បាក់​នោះ គឺ​ជា​ជោគជ័យ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​ខាង​មុខ។
ក៏ប៉ុន្តែ បើ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មិន​បែក​បាក់​វិញ ទោះ​បី​ជា លោក សម រង្ស៊ី នៅ​ក្រៅ​ស្រុក​ក៏ដោយ ប្រជាពលរដ្ឋ​បច្ចុប្បន្ន​អាច​យល់​បាន​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា រវាង​គណបក្ស​កាន់​អំណាច និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នោះ ថា​អ្នក​ណា​ជា​អ្នក​រងគ្រោះ​ពិត​ប្រាកដ។ ជា​លទ្ធផល នឹង​បង្ហាញ​នៅ​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០១៨។

ល្បែង​នយោបាយ​ផ្ដួល​គ្នា​នៅ​ពេល​នេះ តាម​មើល​ទៅ ក៏​អាច​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច ចង់​ពន្យារ​ពេល​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ​ក៏​អាច​ថា​បាន ដូច​ដែល លោក សម រង្ស៊ី ធ្លាប់​បាន​ចោទ​ប្រកាន់ លោក ហ៊ុន សែន កន្លង​មក​នោះ​ថា អ្វី​ដែល លោក ហ៊ុន សែន ធ្វើ​នៅ​ពេល​នេះ គឺ​ជា​ចេតនា​ចង់​ពន្យារ​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​អាណត្តិ​ក្រោយ។

យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ​ចុះ ល្បែង​អ្នក​នយោបាយ​កំពុង​លេង​នៅ​ពេល​នេះ អ្នក​នយោបាយ​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ងាក​មក​រក​តុ​ចរចា​ដោយ​ប្រើប្រាស់​វប្បធម៌​ សន្ទនា​ទៀត​នោះ​ទេ ដើម្បី​រក្សា​លំនឹង​នយោបាយ ការ​ផ្ដល់​ឱកាស​ប្រកួត​ប្រជែង​ដោយ​ស្មើ​ភាព ព្រោះ​ថា អាថ៌កំបាំង​នៅ​ក្រោយ​ខ្នង​ឈុត​ឆាក​សម្ដែង​របស់​អ្នក​នយោបាយ​នៅ​ពេល​នេះ ប្រជាពលរដ្ឋ​ភាគ​ច្រើន​បាន​យល់​ដឹង និង​មើល​ឃើញ​អស់​ហើយ៕ ប្រភពពី www.rfa.org/khmer ដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា